Romanya’nın Cernavodă Nükleer Santralinde İki Reaktör de Kuraklık Sonrası Yeniden Devrede

Romanya’nın tek nükleer güç santrali, son yirmi yılın en uzun duruşunun ardından tam kapasiteye dönüyor. İşletmeci Nuclearelectrica, Cernavodă 1. ünitesini 6 Kasım’da ulusal şebekeye yeniden bağladı ve ertesi gün tam güce ulaştırdı; World Nuclear News’in haberine göre 2. ünite ise 9 Kasım’da devreye alma işlemlerine başladı ve şebekeyle senkronizasyonun 10 Kasım civarında gerçekleşmesi bekleniyor. Her biri 650 MWe gücündeki iki CANDU reaktör, Tuna Nehri’nin güvenli soğutma suyu çekimini garanti edemeyecek kadar alçalması nedeniyle yaz sonundan beri devre dışıydı.

Santralin tasarım sınırlarını aşan bir kuraklık

1. ünite 28 Temmuz’da, 2. ünite ise tedbir amacıyla 13 Ağustos’ta devre dışı bırakılmıştı; bunun nedeni santral çevresindeki su seviyesinin, Nuclearelectrica’nın normal soğutma işlemleri için alt sınır saydığı yaklaşık 185 santimetrenin altına inmesiydi. World Nuclear News’e göre bu düşüş, santralin tasarımında öngörülen “yüz yılda bir” görülecek düşük su seviyesi senaryosundan daha ağırdı. Cernavodă tek örnek değildi: bu yaz Tuna’daki sürekli düşük debi, Macaristan’ın Paks nükleer santralini de üretimini kısmaya zorladı ve Bulgaristan’daki tesisleri etkiledi — tek bir nehrin hidrolojisinin artık birden fazla ulusal şebekenin üretim planını aynı anda nasıl etkileyebildiğinin açık bir göstergesi.

Üç aylık duruşun faturası

Romanya hükümeti, iki ünitenin birlikte devre dışı kalmasının maliyetini yaklaşık 200 milyon avro (yaklaşık 223 milyon dolar) olarak tahmin ediyor; bu rakam World Nuclear News tarafından da aktarıldı. Cernavodă normalde Romanya’nın elektriğinin yaklaşık beşte birini karşılıyor; dolayısıyla iki ünitenin aynı anda durması, yaz talep zirvesinin de içinde bulunduğu bir dönemde ülkeyi doğal gaz, kömür ve ithalata daha fazla bağımlı hale getirdi.

Nuclearelectrica riski azaltmanın yollarını arıyor

Nuclearelectrica Genel Müdürü Mihai Gioară, duruşun şirkete “elde edilen deneyimi gözden geçirme ve değerlendirme fırsatı” verdiğini belirtti ve kuruluşun, düşük su seviyesi dönemlerinde santralin kullanılabilirliğini artıracak kısa, orta ve uzun vadeli çözümler üzerinde yetkililerle birlikte çalıştığını aktardı. Gündemdeki projelerden biri olan Bala 2, santrale ek su yönlendirmeyi hedefliyor; nehir yatağının taranması da öncelikli konular arasında. 1. ünitenin şebekeye tekrar güç verebilmesi için, uzun süreli duruşun ardından Romanya’nın nükleer düzenleyicisinin yeniden devreye alma onayı vermesi gerekti.

Tuna’ya bağımlı nükleer filolar için daha geniş bir sınav

Cernavodă’nın 1996 ve 2007’de işletmeye alınan iki mevcut reaktörü hikâyenin tamamı değil: Nuclearelectrica, 2020’lerin başında kabaca yarı yarıya tamamlanmış durumda olan ve şimdi sırasıyla 2030 ve 2031’de ticari işletmeye girmesi hedeflenen 3. ve 4. CANDU-6 ünitelerinin inşasını da sürdürüyor. Bu üniteler, Bükreş’in sadece mevcut kapasiteyi yeniden ayağa kaldırmak değil, nükleer üretimi büyütmek yönündeki planının merkezinde yer alıyor. Şimdilik bu yazın kuraklığı, Avrupa’daki enerji şirketlerinin giderek daha fazla plan yaptığı bir sorunun canlı bir örneği oldu: reaktörleri ve termik santralleri soğutan nehirler, şebekenin yönetmeye çalıştığı aynı iklim uçlarına karşı kendileri de güvencesiz. 2. ünitenin ne kadar hızlı yeniden bağlanacağı ve bu yazın istisna mı yoksa bir önizleme mi olduğu, Romanya’nın ve Tuna kıyısındaki komşularının önümüzdeki yıllarda yedek soğutma kapasitesine ne kadar yatırım yapacağını şekillendirecek.

Bu haber World Nuclear News ve Euronews Romanya’nın haberlerine dayanmaktadır; 2. ünitenin şebekeyle senkronizasyonunun kesin zamanlaması gibi bazı ayrıntılar, yazının hazırlandığı sırada başka kaynaklarca bağımsız olarak doğrulanmamıştı.

Kaynaklar

• World Nuclear News, “Cernavodă units returning to operation after three months,” 9 Kasım 2026 — yeniden devreye alma takvimi, maliyet tahmini, işletmeci açıklamaları. world-nuclear-news.org
• World Nuclear News, “Romanian plant taken offline as Hungary moves to keep Paks operating,” Ağustos 2026 — kuraklığın bölgesel etkisi. world-nuclear-news.org
• Euronews Romanya, 1. ünitenin 101 gün sonra yeniden devreye alınmasına ilişkin haber, Kasım 2026. euronews.ro
• Al Jazeera, “Falling Danube flow forces shutdown of Romania’s sole nuclear plant,” 13 Ağustos 2026 — ilk kapanma ve su seviyesi detayları. aljazeera.com

Temsilî görsel. Fotoğraf: Christian David, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons — source