X-energy, AEP ve Amazon, Indiana’daki Eski Kömür Santralinde 960 MW’lık SMR Projesi İçin Anlaştı

American Electric Power ve X-energy, Indiana’da emekliye ayrılmış Breed kömür santrali sahasında 12 üniteli, 960 megavatlık küçük modüler reaktör (SMR) santralini incelemek için ortak geliştirme anlaşması imzaladı. Fizibilite çalışmasının finansmanına Amazon katkı sağlayacak.

American Electric Power (AEP) ile X-energy, Indiana eyaletinin Sullivan County bölgesindeki emekliye ayrılmış Breed Generating Station kömür santrali sahasında 960 megavatlık küçük modüler reaktör (SMR) santrali kurulmasını incelemek üzere ortak geliştirme anlaşması imzaladıklarını duyurdu. Fizibilite çalışmasının finansmanına Amazon katkı sağlayacak; proje, Amazon ile X-energy arasındaki ve 2039’a kadar ABD şebekesine 5 gigavattan fazla yeni nükleer kapasite eklemeyi hedefleyen iş birliğinin ikinci ticari uygulaması olacak.

Kömür santraline ikinci bir ömür

Proje, AEP’nin Indiana’daki elektrik dağıtım şirketi aracılığıyla zaten sahip olduğu ve işlettiği bir “kahverengi alan”da, yani emekliye ayrılmış kömürle çalışan Breed santralinin arazisinde yükselecek. Emekli bir kömür sahasının yeniden kullanılması, şirketlere sıfırdan başlamak yerine mevcut arazi haklarından, şebeke bağlantılarından ve iletim altyapısından yararlanma imkânı veriyor; bu, ABD’nin Orta Batı bölgesindeki elektrik şirketlerinin emekliye ayrılan kömür kapasitesinin yerine yeni üretim koyarken giderek daha sık başvurduğu bir yöntem haline geldi. Indiana Valisi Mike Braun, kararı AEP’nin Indiana’daki iştiraki, Amazon ve X-energy’nin bu teknolojiyi eyalette değerlendirme kararına güven oyu olarak değerlendirdi.

On iki küçük reaktör, 960 MW’lık tek santral

Tasarım, X-energy’nin geliştirdiği, helyumla soğutulan ve geleneksel zenginleştirilmiş uranyum yakıt çubukları yerine TRISO (üç yapılı izotropik) parçacık yakıtı kullanan 80 megavat elektrik gücündeki yüksek sıcaklıklı gaz soğutmalı reaktör Xe-100’ün 12 ünitesini öngörüyor. On iki adet 80 MW’lık ünite, her biri 320 MW olmak üzere üçer üniteli dört gruba ayrılacak ve toplamda 960 MW kapasiteye ulaşacak. X-energy’nin öne çıkardığı yaklaşım, tek bir büyük reaktörü on yılı aşan sürelerde sahada inşa etmek yerine, fabrikada seri üretilebilen ve kademeli olarak eklenebilen küçük reaktörlere dayanıyor.

Amazon’un finansman rolü

Amazon’un katkısı, santrali inşa etme veya ürettiği elektriği satın alma taahhüdü değil, fizibilite çalışmasının aşamalarına bağlı proje geliştirme finansmanı olarak tanımlanıyor. Amazon’un veri merkezi altyapı kapasitesi teslimatından sorumlu Başkan Yardımcısı Josh Weissman, bu yapının Amazon’un kendi payına düşen maliyetleri doğrudan üstlenmesini ve bu maliyetlerin diğer elektrik müşterilerine yansıtılmamasını sağlamayı hedeflediğini; aynı finansman yaklaşımının X-energy ile ilk anlaşmasında da kullanıldığını söyledi. Söz konusu ilk proje, Washington eyaletindeki Energy Northwest’in Cascade Advanced Energy Facility’siydi ve Amazon-X-energy iş birliğinin ilk ticari uygulamasıydı; Indiana projesi ise ikinci uygulama olacak.

Hızla büyüyen bir reaktör portföyünün parçası

X-energy, Xe-100 projeleri için yaklaşık 11,5 GW’lık bir ticari portföye sahip olduğunu ve Indiana teklifinin ABD’de duyurulan üçüncü, dünya çapında ise dördüncü ticari projesi olduğunu belirtiyor. Şirketin ilk Xe-100 uygulaması, kimya üreticisi Dow için Teksas’ın Seadrift sahasında inşa edilen dört üniteli santral; bu tesis hem elektrik hem de yüksek sıcaklıklı endüstriyel buhar sağlayacak ve inşaat izni başvurusu ABD Nükleer Düzenleme Kurulu’nun (NRC) incelemesinde son aşamada, yani X-energy’nin projeleri arasında en ileri noktada bulunuyor. Veri merkezi talebinin şebekesini zorladığı AEP de bu ay Mainspring’den 4 milyar dolara kadar değerinde, 1,6 GW’a kadar doğal gazla çalışan doğrusal jeneratör alımı için anlaşmaya vararak birden fazla cephede hızla devreye alınabilir kapasite peşinde olduğunu gösterdi; AEP’nin hizmet bölgesinin büyük kısmını kapsayan PJM, ERCOT ve SPP şebeke operatörlerinin tümü, ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre 2026 yazında yeni zirve talep rekorları kırdı.

Henüz fizibilite aşamasında, kesinleşmiş bir proje değil

AEP ve X-energy, Pazartesi günkü duyuruyu bir inşaat taahhüdü değil, fizibilite çalışmasının başlangıcı olarak sunmaya özen gösterdi. Henüz nihai yatırım kararı alınmadı, inşaata onay verilmedi ve şirketler Indiana sahası için NRC’ye inşaat izni başvurusu yapmadı. AEP Yönetim Kurulu Başkanı, Başkan ve CEO’su Bill Fehrman, ileri nükleer teknolojinin “yarım yüzyılı aşan güvenilir güç sağlama potansiyeli” taşıdığını söylerken, X-energy CEO’su J. Clay Sell, AEP’nin yaklaşık 50 yıllık nükleer işletme deneyimini ortaklığın gerekçelerinden biri olarak gösterdi. Her iki şirket de duyuruda, fizibilite çalışmasının projenin ilerletilmemesiyle sonuçlanabileceği ve finansman, mülkiyet ile elektrik satışını kapsayan ek anlaşmaların hâlâ müzakere edilip imzalanması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.

Kaynaklar

• X-energy yatırımcı haber bülteni, “X-energy, Amazon, American Electric Power Partner to Bring SMR Project to Indiana”, 19 Ekim 2026 (proje kapsamı, kapasite, alıntılar, portföy verileri)
• POWER Magazine, “AEP, X-energy Eye 960-MW Nuclear Plant at Retired Indiana Coal Site, Backed by Amazon”, 19 Ekim 2026 (saha ve proje çerçevesi)
• Benzinga, “X-Energy Expands Nuclear Pipeline With New Indiana Reactor Proposal”, 19 Ekim 2026 (piyasa bağlamı)

Temsilî görsel. Fotoğraf: Christian David, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons — source