Irak’ın Petrol Üretimi 2019’dan Bu Yana En Yüksek Seviyeye Çıktı: IEA

Irak’ın ham petrol üretimi ekim ayında günlük 4,6 milyon varile çıkarak 2019’dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) Kasım ayı Petrol Piyasası Raporu’na göre, OPEC+ içindeki Körfez üyeleri üst üste ikinci ay taahhüt ettikleri üretim seviyelerinin üzerine çıktı. Artışta, Hürmüz Boğazı’ndaki gerginliğe karşın ham petrolün küçük tankerlerle boğazdan geçirilip açık sularda bekleyen süper tankerlere aktarılması da rol oynadı.

Bağdat, OPEC+ Kotasının Üzerine Çıktı

IEA verilerine göre Irak’ın ekim ayı üretimi, eylüle kıyasla günlük 540 bin varil arttı ve ülkeyi OPEC+ kotasının yaklaşık 170 bin varil üzerine taşıdı. Irak, Suudi Arabistan’ın ardından OPEC’in en büyük ikinci üreticisi konumunda ve ham petrolünün büyük bölümünü Basra’daki Körfez terminalleri üzerinden ihraç ediyor.

Bu sıçrama, Irak’ın diğer Körfez ülkeleriyle birlikte aylarca taahhüt ettiği seviyelerin altında üretim yaptığı bir dönemin ardından geldi. OPEC+’ın çekirdek üyeleri 4 Ekim’de kasım ayı için üretim hedeflerini sabit tutma kararı almıştı; ancak World Oil’in o tarihte aktardığına göre Orta Doğu’daki çatışma grubun üretiminin önemli bir kısmını “kilit altında” tutuyor, Suudi Arabistan, Irak ve Kuveyt’in üretimi çatışma öncesi seviyelerin oldukça altında kalıyordu. Ekim verileri bu açığın kapanmaya başladığına işaret ediyor.

Suudi Arabistan ve Kuveyt de Üretimi Artırdı

IEA’nın hesaplamasına göre Suudi Arabistan’ın üretimi eylülde günlük 8,93 milyon varilden ekimde 9,99 milyon varile çıkarak yaklaşık 1 milyon varil arttı; bu da OPEC+ kotasının yaklaşık 480 bin varil altında kaldı. Riyad’ın OPEC’e bildirdiği kendi rakamları ise daha yüksek: ekim üretimi, yaklaşık 10,5 milyon varil olan kotanın hemen üzerinde, 10,563 milyon varil olarak açıklandı.

Bu iki rakam birbiriyle çelişmiyor. OPEC’in aylık raporuna göre Suudi Arabistan ekimde piyasaya yalnızca yaklaşık 9,2 milyon varil arz etti; artışın kalanı stoklara gitti. Üretim, stok artışı ve piyasaya arz edilen miktar arasındaki bu fark, Körfez üretim verilerinin kurumdan kuruma aydan aya tutarsız görünmesinin nedenlerinden biri.

Kuveyt’in üretimi ise eylülde günlük 1,58 milyon varilden ekimde 2,03 milyon varile yükseldi; bu da OPEC+ tavanının yaklaşık 650 bin varil altında kaldı ve Kuveyt’e, iki büyük komşusuna kıyasla üretimi artırmak için daha fazla alan bıraktı.

Hürmüz’den Geçişi Sürdüren “Mekik Tankerleri”

IEA, bölgesel artışın bir kısmını ham petrolün Körfez’den çıkış şeklindeki değişime bağlıyor. Ajansa göre artan sayıda kargo, tam boy tankerlerle doğrudan boğazdan geçmek yerine, küçük tankerlerle Hürmüz Boğazı’ndan geçirilip Umman Körfezi’nin daha güvenli sularında bekleyen süper tankerlere aktarılıyor. Bu yöntem, boğazın kendisi gerilim noktası olmayı sürdürse de ihracatçıların hacimleri hareket halinde tutmasına imkan veriyor.

Hürmüz koridoru bu yıl enerji akışını defalarca kesintiye uğrattı. Brent petrol, boğaz yakınında bir tanker saldırısının ardından ekim sonunda altı ayın en yüksek seviyesinde kapanmıştı; Katar’ın LNG ihracatı ise Ras Laffan terminaline yönelik saldırılardan sonra ilkbahardan bu yana mücbir sebep kapsamında sürüyor. IEA’nın tarif ettiği mekik tanker çözümü, aynı sularda gaz sevkiyatları tıkanırken petrol ihracatçılarının bu riske karşı nasıl uyum sağladığını gösteriyor.

Irak’ın Küresel Arzdaki Yeri

Irak, dünyanın en büyük beşinci kanıtlanmış petrol rezervine sahip ve uzun süredir en büyük petrol üreticisi ülkeler arasında, OPEC içinde yalnızca Suudi Arabistan’ın gerisinde yer alıyor. Büyük yedek kapasite tamponu olan Körfez komşularının aksine Bağdat’ın, Basra ihracat altyapısı ve güneydeki petrol sahalarının kapasitesinin ötesine geçecek alanı sınırlı; bu da aylık 540 bin varillik bir sıçramayı rutin bir ayarlamadan çok daha anlamlı kılıyor.

Artış, Irak’ın OPEC+ üretim anlaşmasına uyumunu da yeniden gündeme getiriyor. 170 bin varillik bir kota aşımı, çatışmanın bu yıl Körfez üretiminde yarattığı dalgalanmalar yanında mütevazı kalsa da, diğer üyeler kendi üretimlerini kısarken Irak’ın kotasının üzerinde pompaladığını öne sürerse, OPEC+ heyetlerinin bir sonraki toplantıda gündeme getirebileceği türden bir fark.

Piyasa İçin Anlamı

Körfez’de daha yüksek üretim, piyasanın hemen gevşeyeceği anlamına gelmiyor. Brent fiyatları, Hürmüz kesintilerine bağlı savaş riski priminin etkisiyle sonbahar boyunca yüksek seyretti ve IEA’nın kendi talep görünümü dördüncü çeyrekte daha zayıf bir tüketim artışına işaret ediyor. Ekim ayındaki üretim kazanımlarının, Körfez’in çatışma öncesi üretim seviyelerine kalıcı bir dönüşün başlangıcı mı, yoksa belirli kargolara ve stok erimelerine bağlı tek aylık bir sıçrama mı olduğu, IEA’nın Aralık raporunun Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt’in varil eklemeyi sürdürüp sürdürmediğini — ve Bağdat’ın kota aşımının daralıp daralmayacağını — izlemesiyle daha belirgin hale gelecek.

Şimdilik rakamlar, Körfez arzının kesinti yerine büyümeyle tanımlanmadığı bir yılda, Irak için 2019’dan bu yana en yüksek üretim seviyesi anlamına gelen kayda değer bir eşik oluşturuyor.

Kaynaklar

• Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Oil Market Report, Kasım 2026 — Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt’in ekim ayı üretim verileri; Hürmüz mekik tanker eğilimi. Oilprice.com üzerinden aktarılmıştır.
• Charles Kennedy, “Iraq’s Oil Production Soars to 2019 High as Hormuz Flows Surge,” Oilprice.com, 13 Kasım 2026 — IEA verileri ve OPEC’e bildirilen Suudi rakamları.
• OPEC, Monthly Oil Market Report — Suudi Arabistan’ın kendi bildirdiği ekim ayı üretim ve piyasa arz rakamları, Oilprice.com üzerinden.
• “OPEC+ Holds November Oil Production Targets Steady as Supply Remains Constrained,” World Oil, 4 Ekim 2026 — çatışmanın Körfez üretimine etkisi ve kasım kota kararı hakkında bağlam.

Temsilî görsel. Fotoğraf: U.S. Navy photo by Mass Communication Specialist 2nd Class Arif Patani, Public domain, via Wikimedia Commons — source