Japonya’da Elektrik Fiyatları Hürmüz Krizinin Etkisiyle 2023’ten Beri En Yüksek Seviyede
Japonya’nın en büyük elektrik dağıtım şirketi TEPCO (Tokyo Electric Power Company Holdings), Ekim ayı yakıt maliyeti zammını yeniden yukarı çekti; şirketin kendi verileri Kasım ayında da yeni bir artışın geleceğine işaret ediyor. Artışın arkasındaki temel neden, ithal sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatlarındaki sert yükseliş. Enerji sektörü kaynakları bu yükselişi Hürmüz Boğazı’ndaki tanker saldırısı krizine bağlıyor. Oilprice.com’un haberine göre Japonya’da gün öncesi toptan elektrik fiyatı Ocak 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı ve yalnızca bir hafta içinde yaklaşık %20 arttı; buna bir de yurt içindeki sıcak hava dalgası eklendi.
Ekim zammının arkasındaki yakıt maliyetleri
Japon elektrik şirketleri aylık yakıt maliyeti zammını, düzenleyici kuruma önceden bildirilen üç aylık ortalama ithalat maliyetine göre belirliyor. TEPCO’nun kendi yayımladığı yakıt maliyeti bildirimlerine göre, Ekim faturalarının baz alındığı Mayıs-Temmuz 2026 döneminde ortalama LNG ithalat maliyeti tonda yaklaşık 100.400 yen’e çıktı; bu rakam Mart-Mayıs döneminde tonda yaklaşık 91.500 yendi — çeyrekten çeyreğe yaklaşık %10’luk bir artış anlamına geliyor. Aynı dönemde ortalama kömür maliyeti ise tonda yaklaşık 23.400 yen oldu. TEPCO’nun model hanesi için Kanto bölgesinde Ekim faturası, geçici devlet sübvansiyonu uygulanmadan önce yaklaşık 9.185 yen, uygulandıktan sonra ise yaklaşık 8.275 yen seviyesinde.
Şirketin bir sonraki zam dönemi için — Haziran-Ağustos maliyetlerine dayanan — ön verileri, ortalama LNG maliyetinin tonda yaklaşık 106.700 yene çıktığını gösteriyor. Bu da Körfez’de önümüzdeki haftalarda ne olursa olsun, TEPCO’nun Kasım zammında yeni bir artışa işaret ediyor.
Hürmüz kaynaklı LNG açığı
Asıl tetikleyici binlerce kilometre ötede yaşanıyor. Eylül sonundan bu yana dalgalar halinde süren Hürmüz Boğazı çevresindeki tanker saldırıları, boğazdan geçişleri aylardır görülmemiş bir seviyeye düşürdü; oilprice.com’un Japonya piyasası haberine göre bazı Katar LNG kargoları ertelendi veya rotası değiştirildi. Aynı habere göre spot LNG fiyatları, İran’la bağlantılı bölgesel gerginliğin bu yıl başındaki tırmanışından önceki seviyenin kabaca iki katına çıktı. Katar, Japonya’nın en büyük LNG tedarikçilerinden biri; bu nedenle Katar’ın yükleme takvimindeki aksama, uzun dönemli kontrat hacimleri yetersiz kaldığında Japon şirketlerinin spot piyasada ödediği fiyata doğrudan yansıyor.
Körfez ile Japon elektrik faturaları arasındaki bu bağlantı, bu ay sitemizde tekrar eden bir tema haline geldi: Hürmüz çevresindeki tanker saldırıları, Washington ile Tahran arasındaki görüşmeler tıkanırken de sürdü ve petrol fiyatları son beş ayın en yüksek seviyeleri etrafında dalgalanmaya devam etti. Japonya’nın LNG tedarik yapısı, onu tam da bu tür bir Körfez kaynaklı şoka diğer büyük ekonomilerden daha açık bırakıyor.
Şirketler yeniden kömüre dönüyor
LNG’nin maliyeti artınca Japon üretim şirketleri, mümkün olduğu yerde yeniden kömüre yöneliyor. TEPCO ile Chubu Electric’in ortak girişimi olan ve ülkenin en büyük elektrik üreticisi konumundaki JERA, LNG piyasasında aksama yaşandığı dönemlerde üretimi kömürle desteklemenin ülke çapındaki yıllık üretim maliyetini yaklaşık 3 trilyon yen düşürebileceğini hesapladı; bu bilgi Japan Energy Hub’ın haberine dayanıyor. Habere göre JERA, 2026 yazı kadar erken bir tarihte uzun dönemli, kömüre dayalı elektrik alım sözleşmelerine geri dönmeyi değerlendiriyor — şirketin son on yılda Japonya’nın karbondan arınma hedefleri doğrultusunda kömür kapasitesini kademeli olarak kapattığı düşünülürse dikkat çekici bir geri adım.
Sübvansiyonun süresi dolmak üzere
Şimdilik haneler, Tokyo’nun en azından Ekim ayına kadar sürdürdüğü, elektrik ve gaz faturalarına yönelik geçici ve ülke çapında bir sübvansiyonla kısmen korunuyor: TEPCO’nun yayımladığı tarifelere göre Ağustos ve Ekim aylarında düşük voltaj müşterileri için kilovatsaatte yaklaşık 3,50 yen, yüksek voltaj müşterileri için 1,80 yen; Eylül ayında ise bu tutarlar sırasıyla 4,50 ve 2,30 yene çıkıyor. LNG maliyetlerinin Kasım zammı için şimdiden yükseliş eğiliminde olması ve sübvansiyonun Ekim’den sonra uzatılacağına dair bir teyit bulunmaması, kış ısınma talebinin arttığı dönemde toptan yakıt maliyetleriyle hanelerin ödediği tutar arasındaki farkın daralabileceğine işaret ediyor — tabii Hürmüz Boğazı’ndaki durum önce yatışmazsa.
Kaynaklar
- TEPCO, Ekim ve Kasım 2026 fatura dönemleri için yakıt maliyeti bildirimleri (Ağustos 2026’da yayımlandı), tepco.co.jp — yakıt maliyeti verileri, sübvansiyon oranları, model hane faturası.
- Oilprice.com, “Japan Power Prices Surge to Highest Since 2023” (19 Ekim 2026) — gün öncesi fiyat hareketi, Hürmüz/LNG tedarik bağlantısı.
- Japan Energy Hub, JERA’nın kömüre dayalı elektrik alım sözleşmesi planlarına ilişkin haberi (2026) — JERA’nın maliyet tahmini ve kömür stratejisi.
Temsilî görsel. Fotoğraf: とまりん♪, CC BY-SA 2.1 jp, via Wikimedia Commons — source
