Polonya, İlk AP1000 Reaktörü İçin Uzun Tedarik Süreli Bileşen Siparişine Başladı

Polonya’nın ilk nükleer santralinin devlete ait geliştiricisi Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ), Pomeranya’daki Baltık kıyısında yer alan Lubiatowo-Kopalino sahasında planlanan üç AP1000 reaktöründen ilki için uzun tedarik süreli (long-lead) bileşenlerin sipariş edilmesi talimatını Westinghouse’a verdi. 8 Ekim 2026’da duyurulan sipariş, Westinghouse-Bechtel Konsorsiyumu ile daha kapsamlı mühendislik, tedarik ve inşaat (EPC) sözleşmesi henüz kesinleşmeden, reaktörün nükleer adası içindeki muhafaza kabı (containment vessel) ve ona bağlı yapısal modüller dahil altı temel bileşeni kapsıyor.

Henüz görüşülmekte olan bir sözleşmeden önce reaktör parçası satın almak

Uzun tedarik süreli bileşenler, üretimi en uzun süren ağır döküm ve dövme parçalar ile büyük yapısal modüllerdir; bu nedenle nükleer projeler bunları genellikle inşaat başlamadan yıllar önce sipariş ederek ileride yaşanabilecek gecikmeleri önler. PEJ, tedarikçi seçimi, kalite ve denetim planları, teknik dokümantasyon ve malzeme temininin başlatılmasını kapsayan bu sürecin, nihai EPC sözleşmesi kapsamında değil, Westinghouse-Bechtel Konsorsiyumu ile sahip olduğu mevcut Mühendislik Geliştirme Anlaşması (EDA) kapsamında ilerlediğini belirtti. PEJ ve konsorsiyum, EPC sözleşmesinin ana ticari ve hukuki şartlarını Eylül 2026’da kabul etti; ancak detaylı müzakereler sürüyor ve tamamlanması 2026 yılı sonu için hedefleniyor. PEJ, muhafaza kabı ve ilgili kalemlerin şimdiden sipariş edilmesinin, bu görüşmeler sürerken inşaat takvimini ve bütçesini korumayı amaçladığını söyledi. Projenin nükleer olmayan kısmına liderlik eden Bechtel, kendi payına düşen uzun tedarik süreli siparişleri PEJ’ye göre çoktan verdi.

Yarışta Polonyalı tedarikçiler

PEJ ve Westinghouse, nükleer sınıf bileşenler için gereken kalite standardı olan ASME NQA-1 sertifikasını alan Polonyalı şirketlerin yeni sözleşmeler için rekabet etmesini bekliyor. Westinghouse daha önce, Polimex Mostostal ve Mostostal Kielce dahil yedi Polonyalı tedarikçiyi, hem Lubiatowo-Kopalino santraline hem de şirketin diğer Avrupa projelerine destek verebilecek adaylar olarak belirlemişti. PEJ, tamamlanan bileşenlerin inşaat sahasına üretim ve tesliminin ayrı, daha sonraki bir siparişle ele alınacağını; bu aşamanın yalnızca hazırlık niteliğindeki tedarik çalışmalarını kapsadığını belirtti.

Henüz ilk betona ulaşmamış, aşamalı ilerleyen bir proje

Westinghouse’un AP1000 teknolojisi, Polonya’nın nükleer programı için Kasım 2022’de seçildi ve proje, tek bir inşaat onayı yerine bir dizi daha sınırlı kapsamlı anlaşma üzerinden ilerledi: Eylül 2023’te imzalanan 18 aylık mühendislik hizmetleri sözleşmesi, Nisan 2025’te kabul edilen EDA şartları ve tasarım çalışmaları ile jeolojik araştırmaların sürdürülmesi için 29 Aralık 2025’te yapılan bir değişiklik. PEJ, 31 Mart 2026’da Polonya Ulusal Atom Enerjisi Kurumu’na inşaat izni başvurusunda bulundu ve 2027’de Pomeranya Voyvodası’na yapı ruhsatı başvurusu yapmayı planlıyor. Şirket, 1. ünite için ilk betonu 2028’in dördüncü çeyreğinde dökmeyi hedefliyor; her reaktör için yaklaşık yedi yıllık inşaat ve ardından bir yıl kadar test ve devreye alma süreci öngörülüyor. Polonya enerji bakanı, ilk reaktörün elektrik üretmeye başlaması için 2036 hedefini koydu; 2. ve 3. üniteler ise 2037 ve 2038’de bunu takip edecek — bu takvim, Polonya hükümetinin bu ayın başında ilk ünite için teyit ettiği 2036 başlangıç tarihiyle örtüşüyor. Uzun tedarik süreli siparişin kendisine ait herhangi bir maliyet rakamı açıklanmadı.

Daha geniş bir yeni nükleer sipariş dalgasının parçası

Polonya’nın bu tedarik hamlesi, başka yerlerde de süren daha geniş bir nükleer taahhüt dalgasıyla aynı döneme denk geliyor: örneğin Güney Kore kısa süre önce ABD’de sekiz nükleer reaktörün finansmanına yardımcı olmak için 120 milyar dolar taahhüt etti; bu da Batı’da nükleer inşaatın büyük ölçüde durduğu on yıllık bir dönemin ardından küresel çapta yeni reaktör siparişlerindeki artışın bir parçası. Hiç nükleer santrali olmayan ve ilkini sıfırdan inşa eden Polonya için, EPC sözleşmesi henüz imzalanmadan uzun tedarik süreli bileşenleri şimdiden kilitlemek, erken sipariş vermenin, her ticari şartın önce çözülmesini beklemekten 2036 hedefini korumaya daha fazla katkı sağlayacağına yönelik bir bahis.

Kaynaklar

• World Nuclear News, 8 Ekim 2026 (kapsam, EDA dayanağı, takvim) — world-nuclear-news.org
• PEJ ve Westinghouse’un BusinessWire üzerinden ortak açıklaması, 8 Ekim 2026 (resmi duyuru, tedarikçi ve EPC ayrıntıları) — businesswire.com
• Bechtel, Polonya AP1000 Nükleer Santrali proje sayfası (konsorsiyum rolü, saha bilgisi) — bechtel.com

Temsilî görsel. Fotoğraf: Nuclear Regulatory Commission, Public domain, via Wikimedia Commons — source