Polonya’nın PEJ’i İlk Nükleer Santral Sahasında “Erken İşler” İzni İçin Başvurdu
Polonya’nın ilk nükleer santralini geliştiren devlet şirketi Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ), üç Westinghouse AP1000 reaktörünün planlandığı Choczewo belediyesindeki Lubiatowo-Kopalino sahasında "erken işler" başlatmak için Pomeranya Voyvodalığı başkanlığına başvurdu. PEJ pazartesi günü yaptığı açıklamada, başvurunun santralin soğutma suyu sisteminin ve ilgili saha altyapısının kara kısmını kapsadığını, bu çalışmaların Polonya Ulusal Atom Enerjisi Ajansı’ndan (PAA) ayrı bir lisans gerektirmeden bölgesel izinle yürütülebileceğini belirtti.
Yeni iznin kapsamı ne?
Erken işler kapsamı, açık kazı yerine tünel açma yöntemiyle kıyı ve deniz tabanının altından geçirilecek soğutma suyu alım ve deşarj boru hatlarının kara kısmına odaklanıyor; PAA bu sistemi daha önce güvenlikle doğrudan ilgili olmayan bir sistem olarak sınıflandırmıştı. Başvuru ayrıca yağmur ve kar suyu için bir tutma havuzunu, saha içi yolları ve sualtı bölümlerini döşeyecek tünel açma makinesi için başlangıç çukurlarını da kapsıyor. PEJ Yönetim Kurulu Başkanı Marek Woszczyk, erken işler başvurusunun "en az iki nedenle kritik önem taşıdığını" söyledi.
Bu yıl oluşturulan yeni bir hukuki yol
Erken işler kategorisi, PEJ sahada hazırlıklara başladığında mevcut değildi. Bu kategori, nükleer enerji yatırımlarının hazırlanması ve yürütülmesine ilişkin kanunda 3 Temmuz 2026’da yapılan bir değişiklikle oluşturuldu; değişiklik, belirli ön inşaat çalışmalarının tam nükleer inşaat lisansı yerine bölgesel izinle yürütülebilmesine imkân tanıyor. Enerji Bakanı Miłosz Motyka, projenin "Polonya tarihinin en büyük enerji projesi" olmaya devam ettiğini söyledi.
Proje izin sürecinde nerede duruyor
Yeni başvuru, Ağustos 2024’te PEJ’in yaklaşık 300 hektarlık bir alanda arazi etüdü, çevre çalışması ve bitki örtüsü temizliğini kapsayan iki aşamalı hazırlık çalışmaları izni için başvurmasıyla başlayan sürecin son halkası; bu iki aşamanın ikincisi şu anda sürüyor. Ağustos 2026’da PEJ, saha yönetimini aynı zamanda jeolojik etütleri de yürüten ana yüklenici Bechtel’e devretti. PEJ, inşaat lisansı başvurusunu -PAA’ya yapılacak çok daha kapsamlı ayrı bir dosya- 2027’de sunmayı planlıyor.
Bir kez ertelenmiş bir takvim
PEJ, 2028’de inşaata başlamayı, ilk AP1000 reaktörünün 2036’da ticari işletmeye girmesini ve üç reaktörün tamamının 2038’de tam kapasiteye ulaşmasını hedefliyor; bu, hükümetin önceki hedefinden üç yıl daha geç. Polonya’nın nükleer programı, önceki PEJ açıklamalarında ilk santral için yaklaşık 192 milyar zloti (49 milyar dolar) olarak maliyetlendirilmişti; proje devlet sermayesi ve borçlanmanın bir kombinasyonuyla finanse ediliyor, Westinghouse teknoloji sağlayıcısı, Bechtel ise EPC yüklenicisi olarak görev alıyor. Varşova, AP1000 tasarımını Kasım 2022’de seçmişti ve PEJ ve devlet şirketi PGE ile ikinci bir nükleer proje olan EJ2’yi ayrıca ilerletiyor.
Kaynaklar
- World Nuclear News, 2 Kasım 2026 — erken işler başvurusu, hukuki dayanak, izin kapsamı ve Bakan Motyka ile PEJ’den Marek Woszczyk’in açıklamaları.
- TheDailyEnergy.com’un Polonya’nın AP1000 uzun tedarik süreli bileşen siparişlerine ve 2036 takvimine ilişkin haberleri.
Temsilî görsel. Fotoğraf: Nuclear Regulatory Commission, Public domain, via Wikimedia Commons — source
