KHNP, Çek Nükleer Projesinde Daewoo-Doosan Görüşmelerini Sonlandırdı

Güney Kore’nin devlet şirketi Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP), Çek Cumhuriyeti’ndeki Dukovany nükleer santraline inşa edilecek iki APR1000 reaktörü için Daewoo Engineering & Construction ve Doosan Enerbility’den oluşan konsorsiyumla yürüttüğü sözleşme görüşmelerini 29 Ekim’de sonlandırdığını açıkladı. Şirket, inşaat işini üstlenecek yeni bir yüklenici bulmak için yeniden ihaleye çıkacak. Karar, rakip teklif sahipleri EDF ve Westinghouse’un hukuki itirazlarının ardından ancak Haziran 2025’te imzalanabilen ve yaklaşık 18,6 milyar dolar değerindeki projenin inşaat ayağını şimdilik askıya alıyor.

KHNP, çalışma düzeyinde görüşmelere, bir uyuşmazlık arabuluculuk kuruluna ve üst düzey müzakerelere rağmen tarafların nihai bir anlaşmaya varamadığını belirterek Daewoo ve Doosan ile olan ortak iş birliği anlaşmasını feshetme sürecini başlattığını duyurdu. KHNP’nin yurt dışı iş birimi başkan yardımcısı Choi Il-kyung, Kore basınına yansıyan açıklamasında şirketin hedefinin “Çek projesi için yeni bir konsorsiyumla 2027’nin Temmuz ayında sözleşme imzalamak” olduğunu söyledi.

Mahkemelerin Bir Kez Geciktirdiği Proje İçin İkinci Darbe

Dukovany 5. ve 6. ünite projesi, sözleşme sürecinde zaten sorunlu bir geçmişe sahip. Çek hükümeti, Temmuz 2024’te EDF’in EPR ve Westinghouse’un AP1000 tekliflerini geride bırakarak KHNP önderliğindeki Team Korea’yı tercih edilen teklif sahibi seçmişti. Kaybeden teklif sahipleri sonucu mahkemeye taşıdı ve Mayıs 2025’te Brno’daki bir mahkeme, imzayı geçici olarak durduran bir tedbir kararı verdi. Çek rekabet kurumu ve ardından mahkemeler itirazları reddetti; bu da devlet şirketi ČEZ’in yan kuruluşu Elektrárna Dukovany II’nin (EDU II) o Haziran’da KHNP ile yaklaşık 407 milyar Çek korunası tutarındaki mühendislik, tedarik ve inşaat (EPC) sözleşmesini imzalamasının önünü açmıştı.

Şimdi çöken, KHNP ile EDU II arasındaki ana EPC sözleşmesi değil, inşaat işini üstlenecek Daewoo-Doosan konsorsiyumuyla KHNP arasındaki alt yüklenici anlaşması. Konsorsiyumun kendi açıklamasına göre anlaşmazlık, KHNP’nin 7 Ekim’de revize sözleşme şartlarını sunmasının ardından büyüdü; şirketlere yaklaşık üç hafta süre tanındı, Daewoo ve Doosan bu süreyi 31 Aralık’a uzatmayı talep etti, ancak KHNP bu talebi reddetti.

Artan İnşaat Maliyetini Kimin Üstleneceği Tartışması

Anlaşmazlığın merkezinde, iş birliği anlaşması imzalandığında henüz ayrıntılı biçimde tanımlanmamış işlerin nasıl fiyatlandırılacağı sorusu yer alıyor. KHNP, detaylı mühendislik tamamlanmadan önceki temel tasarım aşamasında belirlenen inşaat miktarlarına dayalı sabit (götürü) bedelli bir sözleşme istiyordu. Konsorsiyum ise ödemenin, daha yüksek çıkan detaylı tasarım aşamasındaki miktarlara ve ek hacimler için tazminata bağlanmasını talep ediyordu.

Daewoo A&E kendi açıklamasında, KHNP’nin tasarım değişikliklerinin maliyetini yükleniciye yıktığını ve artan inşaat miktarlarını yeterince hesaba katmadığını öne sürdü; şirket, KHNP ile görüşmeleri sürdürme niyetinde olduğunu belirtti. Doosan Enerbility ise daha uzlaşmacı bir tavır takındı: Projenin önemine dair görüşü “derinden paylaştığını” söyleyen şirket, EDU II’nin ayrılan konsorsiyum üyelerinin yeni ihaleye yeniden teklif verebilmesine izin verdiğini belirterek yeni bir teklif hazırlayacağını ve projeyi tamamlamayı hedeflediğini açıkladı.

Değişmeyenler

Çöküş, ilk bakışta göründüğünden daha dar kapsamlı. Doosan Enerbility’nin KHNP ile 16 Aralık 2025’te imzaladığı ve yaklaşık 5,6 trilyon won değerindeki reaktör ekipmanı ile türbin jeneratörü tedarik sözleşmeleri, şirkete göre bu anlaşmazlıktan etkilenmeden yürürlükte kalıyor. KHNP ayrıca inşaat görüşmelerinin sona ermesinin, kendi başına daha geniş kapsamlı iş birliği anlaşmasını feshetmediğini, bunun ayrı bir süreç gerektirdiğini belirtti.

Projenin ana takvimi de kağıt üzerinde şimdilik değişmiş değil: Saha hazırlığının Ocak 2028’de, tam inşaatın ise Kasım 2029’da başlaması planlanıyor; 5. ünitenin 2039’da, 6. ünitenin ise 2040’ta tamamlanması hedefleniyor. KHNP, Ocak 2027’de teklif sahiplerine bilgilendirme yapmayı, Nisan ayında ihaleyi açmayı ve Temmuz 2027’de yeni bir inşaat sözleşmesi imzalamayı planlıyor; bu da sahada çalışmaların başlaması gereken tarihe kadar yaklaşık 15 aylık bir süre bırakıyor.

Dukovany’nin Çek Cumhuriyeti’nin Ötesindeki Önemi

Dukovany, halihazırda dört eski VVER-440 reaktörüyle Çek elektriğinin büyük bir bölümünü karşılıyor; Temelín’deki iki daha yeni ünite de buna ekleniyor. Çek hükümeti, 2022 sonrası dönemde enerji güvenliğini artırmak ve ithal gaz ile kömürden elektrik üretimine bağımlılığı azaltmak amacıyla yeni nükleer kapasiteyi önceliklerinin merkezine koymuş durumda. 2025’te imzalanan KHNP sözleşmesi, Kore’nin Avrupa Birliği’ndeki ilk nükleer inşaat zaferi ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Barakah projesinden bu yana en büyük nükleer ihracat anlaşmalarından biriydi — Seul’ün Fransa ve ABD’ye rakip bir nükleer ihracat sektörü kurma çabasının bir bayrak taşıyıcısı. Bu çaba bu sonbahar başka bir cephede de sürdü: KHNP’ye bağlı Kore şirketleri bu ay ABD’de sekiz yeni reaktör için 120 milyar dolara varan bir taahhütte bulunmuştu; bu da Kore’nin güvenilir, takvime bağlı kalan bir nükleer yüklenici olarak itibarına ne kadar çok şey bağlı olduğunu gösteriyor.

Sorunun devlet düzeyindeki EPC anlaşmasında değil, özellikle inşaat alt yükleniciliğinde yaşanması, Prag ile Seul arasındaki temel hükümetler arası ilişkinin sağlam kaldığına işaret ediyor. Yine de bu gelişme, zaten bir hukuki mücadeleyi atlatmış olan reaktör programına yeni bir ticari komplikasyon ekliyor; üstelik bu, Slovakya’nın Bohunice’yi yeniden devreye alma çabası ve Polonya’nın ertelenen ilk nükleer santrali gibi örneklerle birlikte, Orta Avrupa’nın tedarik zincirinin şimdiye kadar tutturabildiğinden çok daha sıkı takvimlerle nükleer kapasite eklemeye çalıştığı bir bölgede yaşanıyor.

Kaynaklar

• World Nuclear News, “KHNP ends negotiations with construction consortium for Czech units,” 29 Ekim 2026 — KHNP’nin açıklaması, proje takvimi ve Daewoo A&E ile Doosan Enerbility’den aktarılan ifadeler.
• The Korea Times, “KHNP, consortium fail to agree on Czech nuclear plant contract,” 29 Ekim 2026 — anlaşmazlığın ayrıntıları ve konsorsiyumun 7 Ekim son tarihine ilişkin açıklaması.
• Korea JoongAng Daily, “KHNP ends Daewoo-Doosan talks on $18.7 billion Czech nuclear plant,” 29 Ekim 2026 — sözleşme değeri ve KHNP yöneticisi Choi Il-kyung’un 2027 hedefine dair açıklaması.
• Seoul Economic Daily (en.sedaily.com), “Korea’s KHNP Fails to Reach Construction Deal on $18 Billion Czech Nuclear Project,” 29 Ekim 2026 — sözleşmenin çöküşüne ilişkin ek doğrulama.

Temsilî görsel. Fotoğraf: IAEA Imagebank, Public domain, via Wikimedia Commons — source