Çin, Perovskit ve Tandem Güneş Hücresi Üretim Teknolojisine İhracat Kısıtlaması Öneriyor

Çin Ticaret Bakanlığı ile Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, 16 Ekim’de perovskit ve perovskit-silikon tandem güneş hücrelerinin üretiminde kullanılan yüksek verimli teknolojiler de dahil olmak üzere 12 fotovoltaik üretim teknolojisini ülkenin ihracatı yasaklanan veya kısıtlanan teknolojiler kataloğuna eklemeyi önerdi. 2026 yılı 48 Sayılı Ortak Duyuru olarak yayımlanan taslak, 15 Kasım’a kadar kamuoyu görüşüne açık; düzenleme bitmiş güneş panellerini değil, üretim bilgi birikimini ve ekipmanını hedefliyor — ama yine de Çin’i dünyanın en büyük güneş paneli üreticisi yapan tedarik zincirinin derinlerine iniyor.

Perovskit, tandem hücre ve polisilikon listede

Taslak katalog toptan bir yasak yerine belirli teknik eşikler koyuyor. En az 182 milimetrelik gofretler üzerinde, %30 ve üzeri verime sahip perovskit-silikon tandem hücrelerin üretim süreçleri ve ekipmanı ile 1,1 metre ve üzeri kaplama genişliğine sahip perovskit slot-kalıp kaplama süreçleri kısıtlanacak teknolojiler arasında. Düzenleme ayrıca en az 1 metrekarelik ve %18 ve üzeri verime sahip büyük alanlı perovskit modüllerin, aynı büyüklükte %28 ve üzeri verime sahip tandem modüllerin üretim süreçlerini de kapsıyor. Perovskitin dışında liste, tedarik zincirinin daha yerleşik kısımlarına da uzanıyor: polisilikon üretiminde kullanılan triklorosilan için soğuk hidrojenasyon akışkan yataklı süreçler, belirli bir kapasitenin üzerindeki silan bazlı akışkan yataklı süreçler, 70 mikrometreden ince gofret üretim süreçleri, büyük polisilikon hatları için tesis mühendisliği hizmetleri ve kristal çekme, gofret kesme ile TOPCon, arka kontak ve heteroeklem hücre üretim süreçleri de listede yer alıyor; pv magazine’in duyuruya ilişkin haberine göre.

Ticari değil, ulusal güvenlik gerekçesiyle sunulan bir adım

İki bakanlık, gerekçe olarak fotovoltaik teknolojinin havacılık, savunma ve diğer hassas uygulamalarda artan kullanımına işaret ederek ulusal güvenliği gösterdi. Duyuruda, önerilen kısıtlamaların belirli bir ülkeyi, bölgeyi veya şirketi hedeflemediği belirtiliyor. Güneş enerjisine ilişkin düzenlemeler, güneş enerjisi, yapay zeka ve biyomedikal alanlarını kapsayan yaklaşık 40 teknolojilik daha geniş bir kamuoyu görüşü sürecinin içinde yer alıyor; bu da Pekin’in ileri düzey fotovoltaik üretim bilgi birikimini güneş sektörüne özel bir müdahale olarak değil, stratejik teknoloji kategorisinin bir parçası olarak ele aldığını gösteriyor. Listelenen teknolojilerden bazılarını ihraç etmeyi planlayan şirketler için daha dar kapsamlı bir kayıt zorunluluğunun, daha kapsamlı ihracat kısıtlaması listesine ilişkin kamuoyu görüşü süreci sonuçlanmadan, 16 Ekim’de yürürlüğe girdiği bildirildi.

Bitmiş paneller şimdilik kapsam dışı

Donanım ile bilgi birikimi arasındaki bu ayrım, kuralın pratikte nasıl işleyeceği açısından önemli. Perovskit-tandem mimarisiyle üretilenler dahil, bitmiş güneş panellerinin sevkiyatı taslak kapsamında engellenmeyecek; kısıtlanacak olan bu panellerin üretiminde kullanılan süreçlerin, ekipman tasarımlarının ve üretim tekniklerinin aktarımı. Bu da öneriyi sektörün teknolojik sınırına yerleştiriyor: %28 verim eşiğini aşan büyük alanlı perovskit-tandem modüller, araştırmacıların ölçekte ancak şimdi gösterebildiği seviyeye yakın — UNSW ve UtmoLight bu ay büyük alanlı bir perovskit modülde %23,5 verim rekoru kırmıştı, bu da teknolojinin öncü sınırının ne kadar sıkışık olduğunu gösteriyor. Taslak bu haliyle kesinleşirse, Çin dışındaki üreticilerin bitmiş Çin üretimi modülleri ithal etmeye devam edebilse de, bu sınıra lisans yoluyla veya satın alma yoluyla ulaşması güçleşecek.

Diğer üreticiler neden yakından izliyor

Çin’in güneş enerjisi üretimindeki üstünlüğü sadece ölçekten değil, on yıllık maliyet düşürme ve verim artırma çalışmalarıyla biriken süreç bilgisinden kaynaklanıyor; sektördeki fikri mülkiyet anlaşmazlıklarının bir kısmı da tam olarak bu taslağın kapsayacağı yeni nesil hücre mimarileri üzerindeki rekabeti yansıtıyor — First Solar, JA Solar’ı ve Corning tarafından işletilen bir ABD fabrikasını TOPCon hücre patentleri nedeniyle zaten dava etmiş durumda. Çin’in ihracat kısıtlama listesinin nihai hali, ABD, Hindistan ve diğer ülkelerdeki üreticilerin, kısmen tarife baskısına yanıt olarak bağımsız tandem ve TOPCon üretim hatları kurmaya çalıştığı bir dönemde gelecek — bu baskı ABD pazarını zaten yeniden şekillendirmiş durumda: ABD’de güneş paneli fiyatları Bölüm 232 tarifesiyle %40’ın üzerinde sıçramıştı. Çin’in en yeni hücre tasarımlarının arkasındaki ekipman ve süreç bilgisinin ihracatına yönelik daha sıkı kısıtlamalar, tarife ve ticaret önlemleri cephesinde yaşananlardan bağımsız olarak bu çabaya ek bir engel getirecek.

Bundan sonra ne olacak

Önlem henüz taslak aşamasında olduğu için pratik etkisi, kamuoyu görüşü sürecinden neyin hayatta kalacağına ve nihai halinin ne kadar sıkı uygulanacağına bağlı. Bakanlıklar nihai kuralın ne zaman yayımlanacağına veya yürürlüğe gireceğine dair bir takvim vermedi; kamuoyuna yansıyan haberler, katalog kesinleştikten sonra lisanslama kararlarını hangi kurumun yürüteceğini de netleştirmiyor. Çin menşeli perovskit ve tandem üretim teknolojisiyle sınır ötesi tedarik ilişkisi olan ekipman üreticileri, mühendislik hizmeti firmaları ve güneş paneli üreticileri bu düzenlemeden en doğrudan etkilenecek taraflar; taslağın kabul edilebilmesi için 15 Kasım’a kadar görüş bildirme hakları bulunuyor.

Kaynaklar

• pv magazine USA, “China proposes ban on exports of perovskite, tandem solar manufacturing technology,” 16 Ekim 2026 — ilgili bakanlıklar, 2026/48 Sayılı Ortak Duyuru, teknik eşik değerleri, kamuoyu görüşü süresi ve gerekçe.

Temsilî görsel. Fotoğraf: Benlisquare, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons — source