Avrupa’da Doğal Gaz Depolama Oranı Kışa Girerken Ortalamanın 18 Puan Altında

Avrupa Birliği genelindeki doğal gaz depolama tesisleri, 24 Eylül itibarıyla kapasitelerinin yüzde 70,2’sine ulaştı; bu oran, AGSI+ raporlama sisteminden derlenen verilere göre, sezonun bu döneminde beklenen beş yıllık ortalama olan yüzde 88’in yaklaşık 17,8 puan altında kalıyor. Açık, Eylül başından bu yana kapanmadı — ayın ilk günlerinde stoklar zaten AGSI+ kayıtlarının başladığı 2011’den bu yana o tarih için görülen en düşük seviyedeydi — ve bu durum, kasım-mart ısıtma sezonu öncesinde tamponun inceldiğini fiyatlayan piyasalarda doğrudan gaz fiyatlarına yansıyor.

Stoklar dolarken açık neden büyüyor

Depolama seviyeleri Eylül boyunca aslında düşmedi, tam tersine yükseldi: 1 Eylül’de yüzde 65,4 olan doluluk oranı 19 Eylül’de yüzde 69,59’a, 24 Eylül’de ise yüzde 70,2’ye çıktı. Ancak beş yıllık ortalama eğrisi bu dönemde daha hızlı yükseliyor; bu yüzden söz konusu referansa göre açık, aynı üç haftalık dönemde büyüdü — Eylül ortasında yaklaşık 16 puan iken 24 Eylül’de neredeyse 18 puana ulaştı. Bir yıl önce aynı tarihlerde depolama oranı yüzde 80’in belirgin şekilde üzerindeydi; bu da bu yılki tamponun ne denli inceldiğini gösteriyor.

Fiyatlar Haziran’dan bu yana depolama açığını takip ediyor

Avrupa’nın referans göstergesi olan Hollanda TTF vadeli fiyatları, ICE üzerinden takip edilen vadeli işlem verilerine göre Haziran’da ortalama 44,94 euro/MWh seviyesindeydi; Temmuz ortasında 50 euroyu, Temmuz sonunda ise 60 euroyu aştı. Eylül ortasında fiyat yaklaşık 82 euro/MWh’ye ulaştıktan sonra, bu hafta bir seansta, ABD-İran diplomatik görüşmelerinde yeniden canlanan umutların bölgesel arz riskini hafiflettiği yönünde yorumlanmasıyla yaklaşık 72 euroya geriledi. 24 Eylül’de ise AB gazı önceki seansa göre yaklaşık yüzde 2,75 artışla 74 euro/MWh civarında işlem gördü.

Depolamayı ortalamanın altında tutan üç etken

Piyasa katılımcıları ve analistler, kalıcı açığın nedeni olarak üç etkeni öne çıkarıyor. Rusya’dan gelen boru hattı gazı 2022 öncesi seviyelere kıyasla yapısal olarak düşük seyrediyor; bu da Avrupalı alıcıları depoları doldurmak için LNG kargolarına ve diğer boru hattı kaynaklarına, örneğin TotalEnergies ve AMNI’nin Nijerya’da FID kararı aldığı Ima gaz sahasına, daha bağımlı hale getiriyor. Mevsim normallerinin üzerinde seyreden yaz sıcaklıkları, klima yükü nedeniyle elektrik üretimine giden gaz miktarını artırarak depolamaya ayrılabilecek hacimle doğrudan rekabet etti. Avrupa’nın Rus boru hattı akışlarının büyük bölümünün kaybından bu yana en büyük tek tedarik kaynağı olan Norveç boru hattı ihracatı ise, işleme tesislerindeki planlı bakımlar nedeniyle yaz aylarında dönem dönem kapasitenin altında seyretti; bu da marjinal olarak depolamaya ayrılan gaz hacmini azalttı.

Önümüzdeki yılın başında yapısal bir değişiklik daha devreye girecek: Avrupa Birliği’nin Rus LNG ithalatına getirdiği yasak 1 Ocak 2027’de yürürlüğe giriyor. Bu adım, Rus gazının AB terminallerine ulaşmasını sağlayan kalan kanallardan birini ortadan kaldıracak ve yasağın kendisi henüz yürürlüğe girmeden bu kışki depolama denklemine ileriye dönük bir arz güvenliği boyutu ekliyor.

Analistlerin işaret ettiği kış riski

Morgan Stanley, müşterilerine bu kış TTF’nin ortalama 85 euro/MWh civarında seyretmesini beklediğini, ancak soğuk bir kışın ek arz kesintileriyle çakışması durumunda fiyatların 100 euro/MWh üzerine çıkabileceği bir senaryoya dikkat çektiğini bildirdi — özellikle Avrupa pazarına yönelik en büyük iki veya üç tedarikçiden biri olan Katar’dan gelen LNG arzında olası bir azalmaya işaret ediliyor. Bu senaryonun gerçekleşmesi için 2022’deki arz şokunun tekrarlanması gerekmiyor; mevcut doluluk seviyelerinde Avrupa’nın depolama ekonomisi o denli hassas ki, uzun süreli bir soğuk hava dalgası tek başına, ortalamanın altındaki bir başlangıç stoğunu beş yıllık ortalama talep karşısında zorlamaya yetebilir.

Şimdilik, AB’nin kendi hedefi — birliğin gaz depolama düzenlemesi kapsamında kış öncesinde depoları en az yüzde 90 doldurma hedefi, uygulamada üye devletlere tanınan bir miktar esneklikle birlikte — mevcut hızda ulaşılamaz görünüyor; yine de üye devletlerin bu hedefi ülke bazında ne kadar sıkı uygulayacağı konusunda belirli bir takdir yetkisi bulunuyor. Önümüzdeki haftalardaki enjeksiyon verileri ve Orta Doğu arz güzergâhlarını etkileyen diplomatik çabaların sonucu, mevcut 18 puanlık açığın ilk soğuk dalgasına kadar ne kadarının kapanacağını belirleyecek.

Kaynaklar

• AGSI+ (Gas Infrastructure Europe), AB depolama envanteri verileri, 24 Eylül 2026 itibarıyla — depolama doluluk oranları ve beş yıllık ortalama karşılaştırması.
• GMK Center, “European gas prices exceeded €80/MWh in September,” Eylül 2026 — Haziran-Eylül TTF fiyat seyri ve Morgan Stanley kış tahmini.
• Trading Economics, AB Doğal Gaz vadeli işlem verileri, 24 Eylül 2026 — günlük TTF fiyat seviyesi ve günlük değişim.

Temsilî görsel. Fotoğraf: Arne Müseler, CC BY-SA 3.0 de, via Wikimedia Commons — source