AtkinsRéalis, Türkiye için Altı Üniteli Candu Santrali Fizibilitesini Üstleniyor

Kanadalı AtkinsRéalis ile Türkiye’nin devlete bağlı nükleer geliştirme şirketi TÜNAŞ, Antalya’daki COP31 zirvesi kapsamında bir mutabakat zaptı imzaladı. Anlaşmaya göre AtkinsRéalis’in Candu Energy birimi, altı adede kadar Candu reaktörüyle kurulabilecek 4,5 GW gücünde bir nükleer santral için fizibilite ve ön mühendislik tasarımı (FEED) çalışmaları yürütecek. Aylar içinde tamamlanması planlanan çalışmalar; saha seçimi, altyapı gereksinimleri, çevresel etkenler, finansman seçenekleri ve tedarik zincirinin ne ölçüde Türkiye içinde kurulabileceğini kapsayacak. Bu, bir inşaat taahhüdünün bir adım öncesinde duruyor; ancak her iki şirket de bunu nihai yatırım kararına doğru bir aşama olarak sunuyor.

Rus ve olası Çin teknolojisinin yanında üçüncü bir seçenek

Gerçekleşirse Candu santrali, Türkiye’nin üçüncü nükleer projesi ve Rusya’ya bağlı olmayan ilk projesi olacak. Mersin’de inşa edilmekte olan Akkuyu, yap-işlet-sahip ol modeliyle Rusya’nın Rosatom şirketi tarafından inşa edilip işletilecek; dört VVER-1200 ünitesinden ilkinin 2026 yılı sonuna kadar şebekeye elektrik vermesi hedefleniyor, santralin tamamlanmasıyla toplam 4.800 MWe gücündeki tesisin Türkiye’nin elektrik talebinin onda birine yakınını karşılaması bekleniyor. İkinci santral Sinop için planlanıyor; Ankara ayrıca Trakya’da üçüncü bir saha için Çin ile görüşmeler yürütüyor. Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin sonraki reaktörleri için hem Kanada hem Güney Kore’den gelen seçenekleri değerlendirdiğini ve aylar içinde bir kısa listeye karar vereceğini söyledi — bu da Ankara’nın, Akkuyu’da yaptığı gibi tek bir tedarikçiye bağlanmak yerine, Akkuyu sonrası filosu için seçeneklerini bilinçli olarak açık tuttuğunu gösteriyor.

Candu teknolojisinin iddiası farklı bir yakıt çevrimine dayanıyor. Bu reaktörler moderatör ve soğutucu olarak ağır su kullanıyor ve zenginleştirilmemiş doğal uranyumla çalışıyor — bu da Akkuyu’nun yakıt tedarikini Rosatom’a bağlayan zenginleştirme hizmetine ihtiyacı ortadan kaldırıyor. Nükleer tedarik zincirini çeşitlendirmeye çalışan, tek bir bağımlılığı derinleştirmek istemeyen bir ülke için bu, henüz görüşülmekte olan ticari koşullardan bağımsız olarak, önemli bir teknik argüman.

AtkinsRéalis ve Türkiye ne dedi

AtkinsRéalis Başkanı ve CEO’su Ian Edwards, anlaşmayı “federal hükümetin uluslararası ortaklıkları güçlendirme hedeflerinin bir yansıması” olarak tanımladı ve bunu Kanada’nın nükleer ihracat erişimini genişletme çabasının bir parçası olarak sundu. Şirketin Nükleer Başkanı Joe St Julian ise fizibilite çalışmasının ardından gelecek adımı daha açık biçimde tarif etti: ortaklarla birlikte geliştirilecek, kendi maliyet ve finansman çerçevesine sahip, saha bazlı bir teklif. St Julian, bunun “projelerin nihai yatırım kararına ulaşması için gereken ivmeyi yaratacağını” söyledi. St Julian ayrıca Candu teknolojisinin rakip reaktör tasarımlarına kıyasla daha fazla yerli üretim potansiyeli sunduğunu, bunun da hazır bir santral ithal etmek yerine Türk istihdamını ve tedarik zinciri kapasitesini destekleyeceğini ileri sürdü.

Finansman tarafında AtkinsRéalis, santralin toplam yatırım maliyetinin yaklaşık %35-40’ını üstleneceğini, kalanının Türkiye tarafından karşılanacağını belirtti — bu oran, finansmanın ve riskin büyük bölümünü Ankara’da bırakıyor. Sözleşme değeri açıklanmadı; önerilen santral için bir saha da henüz belirlenmedi. Her iki bilginin de gelecek yılın ortasına kadar tamamlanması planlanan fizibilite çalışmasından sonra netleşmesi bekleniyor.

Daha geniş bir Candu atılımının parçası

Türkiye, AtkinsRéalis’in Candu reaktörleriyle görüştüğü tek hükümet değil. Şirket, Ekim ayı sonunda ABD’nin Indiana eyaletindeki enerji kuruluşlarıyla benzer bir mutabakat zaptı imzalamıştı; buna göre Candu Energy, eyalet için Kanada yapımı 6 GW’a kadar reaktör kapasitesini inceleyecek — bağlayıcı bir taahhütten önce yürütülen, Türkiye’dekine neredeyse birebir benzer bir fizibilite yapısı. Türkiye ise bu ayın başında Güney Kore ile ayrı bir nükleer finansman mutabakatı imzalamıştı; bu da Ankara’nın tek bir tedarikçiyi veya finansman ortağını beklemek yerine birden fazla reaktör üreticisiyle paralel görüşmeler yürüttüğünü teyit ediyor.

Candu teknolojisinin ölçeği sınırlı olsa da işletme geçmişi uzun. İlk 25 MWe’lik prototip ünite, 1962’de Ontario’daki Rolphton’da şebekeye bağlandı; o günden bugüne dünya çapında yaklaşık 34 Candu ünitesi inşa edildi, bunların arasında Kanada’da şu anda işletilen 17 reaktörün tamamı da bulunuyor — AtkinsRéalis, bu filonun toplamda yaklaşık 1.000 reaktör-yılı deneyime karşılık geldiğini belirtiyor. AtkinsRéalis, teknolojinin orijinal ekipman üreticisi ve münhasır lisans sahibi; ancak teknolojinin fikri mülkiyeti, Atomic Energy of Canada Ltd aracılığıyla Kanada hükümetinde kalıyor. Bu geçmişin Türkiye’de imzalı bir sözleşmeye dönüşüp dönüşmeyeceği, sahası, maliyeti ve mülkiyet yapısı henüz netleşmemiş bir fizibilite çalışmasının sonucuna bağlı olacak.

Kaynaklar

• World Nuclear News, “AtkinsRéalis producing study for six-unit Candu plant in Turkey,” 12 Kasım 2026 — mutabakat detayları, kapasite, finansman oranı, Ian Edwards ve Joe St Julian açıklamaları, Candu geçmişi. Bağlantı
• World Nuclear News, “Strength and leak tests completed for Akkuyu 1 containment,” 13 Kasım 2026 — Akkuyu’nun kapasitesi, takvimi ve Türkiye’nin elektrik talebindeki payı. Bağlantı

Temsilî görsel. Fotoğraf: Nuclear Regulatory Commission, Public domain, via Wikimedia Commons — source