IEA: Küresel Doğal Gaz Sıkışıklığı 2027’ye Kadar Sürebilir

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 3 Kasım’da yayımladığı raporda küresel doğal gaz piyasasının 2027’ye kadar sıkışık kalabileceği uyarısında bulundu. Global Gas Security Review 2026 başlıklı raporda, Hürmüz Boğazı krizinin LNG arzında rekor bir yıllık düşüşe yol açtığı belirtiliyor. Uyarı, Avrupa’nın kış ısıtma sezonuna on yılın en düşük doğal gaz stoklarıyla girdiği bir dönemde geldi.

Körfez’deki LNG kaybı tam kapatılamıyor

IEA’ya göre, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerginlik Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden yapılan LNG yüklemelerini Mart-Ekim 2026 döneminde 60 milyar metreküpün (bcm) üzerinde azalttı. Kuzey Amerika ve Afrika’daki yeni sıvılaştırma tesislerinin artan üretimi ile Afrika, Asya ve Rusya’daki mevcut üreticilerden gelen ek besleme gazı bu kaybın yalnızca bir kısmını telafi edebildi: Körfez dışı LNG üretimi aynı dönemde yıllık bazda %14, yani 40 bcm’den fazla arttı ve kaybedilen Körfez hacminin kabaca üçte ikisini dengeledi. Buna karşın küresel LNG üretimi yıllık bazda yaklaşık %6, yani 20 bcm düşüş gösterdi.

Bu veriler üzerinden IEA, 2026’nın tamamında küresel LNG arzının %3 azalacağını tahmin ediyor; kurum bunun, piyasayı takip etmeye başladığından bu yana görülen en sert yıllık düşüş olacağını söylüyor. Ajansın temel senaryosu, Hürmüz’deki sevkiyat aksamasının 2026 yılı sonuna kadar büyük ölçüde sürmesini öngörüyor. Körfez’in en büyük LNG ihracatçısı QatarEnergy ise ayrı bir adımla, müşterilerinin büyük çoğunluğuna yönelik teslimat mücbir sebep bildirimlerini Aralık ayına kadar uzattı.

Avrupa’nın kış öncesi stok açığı

Arz kaybı Avrupa’yı zor bir dönemde buldu. Kıta, Rusya’dan gelen boru hattı gazının büyük bölümünü kestikten sonra LNG ithalat kapasitesini artırmıştı; bu da onu geçmiş on yıllara kıyasla küresel spot piyasadaki dalgalanmalara daha açık hale getirdi. IEA, Avrupa’nın gaz stoklarının sezonun bu noktası için on yıldan fazla bir süredir görülen en düşük seviyede olduğunu belirtti ve bunun “2027 yazına kadar stokları yeniden doldurmak için enjeksiyon ihtiyacını önemli ölçüde artırabileceği” uyarısını yaptı — yani sıkışıklığın en soğuk aylar geçtikten sonra da hafiflemeyip gelecek yılın doldurma sezonuna taşabileceği anlamına geliyor.

Bu dinamik piyasalarda şimdiden kendini gösterdi. Avrupa ve Asya gaz piyasaları arasındaki bağlantının güçlenmesi, Hürmüz kaynaklı aksamanın her iki bölgede de fiyatları yukarı çekmesini önleyemedi; çünkü alıcılar aynı marjinal kargolar için rekabete girdi. IEA, Asya ile Avrupa arasındaki spot LNG rekabetinin kışın yaklaşmasıyla birleşerek bölgesel gaz ve LNG referans fiyatlarını, Rusya’nın boru hattı ihracatını kestiği 2022-2023 arz krizinden bu yana görülen en yüksek seviyelere taşıdığını belirtti.

Kriz hâlâ Hürmüz merkezli

IEA, şokun kaynağı konusunda açık sözlü davrandı: Raporda “Mevcut Orta Doğu krizi küresel gaz ve LNG piyasalarına büyük bir şok verdi” ifadesi kullanıldı. Petrol piyasaları da benzer bir baskı altında; Brent petrol, ekim ayı sonunda Hürmüz yakınındaki bir tanker saldırısının ardından altı ayın zirvesine çıkmıştı, ardından son günlerde ABD’nin İran hedeflerine yönelik saldırı haberleri ile Washington-Tahran arasındaki diplomatik girişim sinyalleri arasında sert biçimde dalgalandı. Gaz piyasaları, Körfez LNG kargolarının spot ticaret masalarından ziyade sabit yükleme takvimleriyle hareket etmesi nedeniyle benzer ama daha az gün içi oynaklık gösteren bir bozulma seyri izledi.

Alıcılar imkân buldukları yerde pozisyon ayarlamasına gitti. QatarEnergy’nin kendisi, Körfez’den kısa vadeli teslimatları kısarken bile ABD’den uzun vadeli LNG tedarikini güvence altına almaya yöneldi, Avrupalı ithalatçılar da Katar ve Emirlik hacimlerindeki boşluğu kapatmak için ABD ve Batı Afrika kargolarına daha fazla ağırlık verdi. Emtia tüccarları da oynaklığı yönetmek için Avrupalı dağıtım şirketleriyle doğrudan tedarik sözleşmelerini artırdı; İsviçre merkezli Trafigura, ekim ayı sonunda Almanya’nın SEFE şirketine yönelik 1,5 milyar dolarlık bir gaz tedarik anlaşması imzaladı; bu, Avrupa’nın kış tedarikini geleneksel Körfez rotaları dışında güvence altına almayı amaçlayan birkaç anlaşmadan biri oldu.

Sıkışıklık savaştan daha uzun sürebilir

IEA’nın uyarısında dikkat çeken nokta, mevcut arz açığının büyüklüğünden çok zaman çizelgesi. Hürmüz Boğazı anlaşmazlığı nispeten hızlı çözülse bile, ajansın kullandığı ifadeler Avrupa’nın stokları normal seviyelere geri döndürmek için gelecek yıl olağandışı güçlü bir enjeksiyon sezonuna ihtiyaç duyacağını düşündürüyor — bu süreç tipik olarak ilkbahardan sonbahara kadar sürüyor. Buna karşın uzun süreli bir Hürmüz aksaması, Körfez LNG hacimlerinin ikinci bir kış boyunca kısıtlı kalması ve stok açığının giderilmek yerine katlanarak büyümesi anlamına gelecek. Enerji danışmanlık şirketi Rystad Energy ise bu hafta ayrı bir değerlendirmede, en iyimser anlaşma senaryosunda bile Hürmüz sevkiyatının 2027 ortasından önce savaş öncesi seviyelere dönmesini beklemediğini açıkladı; bu zaman çizelgesi IEA’nın temel senaryosuyla büyük ölçüde örtüşüyor.

IEA’nın Avrupalı ve Asyalı alıcılara şimdilik verdiği mesaj panikten çok sabır çağrısı niteliğinde: Arz, 2022-2023 krizinden bu yana görülen en sıkı seviyede, ancak Kuzey Amerika ve Afrika’da devreye giren yeni sıvılaştırma kapasitesi açığın giderek büyüyen bir kısmını kapatıyor. Bunun yeterli olup olmayacağı büyük ölçüde Hürmüz’deki çıkmazın — ve bunun arkasındaki daha geniş ABD-İran gerginliğinin — ne kadar süreceğine bağlı.

Kaynaklar

• Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Global Gas Security Review 2026, 3 Kasım 2026 — stok seviyeleri, LNG arz/üretim verileri ve kış görünümü.
• OilPrice.com, “IEA Warns Global Gas Crunch Could Last Well Into 2027,” 3 Kasım 2026 — rapor özeti ve doğrudan IEA alıntısı.
• OilPrice.com, “Hormuz Oil Flows Unlikely to Return to Pre-War Levels, Rystad Says,” 3 Kasım 2026 — Rystad Energy’nin Hürmüz sevkiyatı toparlanma tahmini.
• OilPrice.com, “U.S. LNG Exports Near Record High as Europe Scrambles for Winter Supply,” 3 Kasım 2026 — ABD kargolarının Körfez açığını kapatmadaki rolüne ilişkin bağlam.

Temsilî görsel. Fotoğraf: Arne Müseler, CC BY-SA 3.0 de, via Wikimedia Commons — source