Rosatom: Akkuyu’da Gerçek Yakıt Yüklemesi Aralık’ta Başlayabilir
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev, Türkiye’nin ilk nükleer reaktörü olan Akkuyu 1. Ünite’ye gerçek nükleer yakıtın en erken Aralık ayında yüklenebileceğini açıkladı. Bu takvim gerçekleşirse santralin Ocak-Şubat 2027’de ulusal şebekeye elektrik vermeye başlaması bekleniyor. Açıklama, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı COP31 iklim zirvesi kapsamındaki Dünya Atom Günü oturumunda geldi; Rosatom’un kurumsal yayın organı Strana Rosatom’un haberine göre, bilgi World Nuclear News tarafından da aktarıldı.
WANO denetimi önemli bir eşiği geçti
Açıklama, Dünya Nükleer Operatörleri Birliği’nin (WANO) işletmeye alma öncesi saha denetimini tamamlamasının ardından geldi. Belarus, Bulgaristan, Çin, Rusya, Slovakya ve ABD’den 17 uzmanın katıldığı denetim ekibi, Akkuyu’da iki haftadan uzun süre kaldı. Santral işletmecisi Akkuyu Nükleer’e göre ekip; ekipman durumunu, işletme ve bakım prosedürlerini, acil durum hazırlığını, yangın ve radyasyon koruma sistemlerini değerlendirdi.
Bu denetim, üç gün önce yerel basına yansıyan başka bir aşamayla birlikte okunmalı: 1. Ünitenin koruma kabuğunda (containment) bütünlük testlerinin tamamlanması. Bu, sıcak fonksiyonel testlerden önce gereken son yapısal kontrollerden biriydi. Akkuyu’nun gerçek yakıt yüklemesine geçmeden önce, reaktör sistemlerinin nükleer yakıt yerine dışarıdan bir güç kaynağıyla çalıştırıldığı sıcak testleri tamamlaması gerekiyor. Lihaçev, Rosatom’un bu testlerin Aralık ayına kadar başarıyla tamamlanmasını umduğunu belirtti.
Lihaçev’in ifadesiyle: “İlk reaktör kazanına gerçek yakıt yüklemesi en erken Aralık ayında başlayacak” ve “Türkiye bu uzun zamandır beklenen nükleer elektriği Ocak-Şubat aylarında alacak.”
Yedi yıllık bekleyiş sona mı yaklaşıyor?
Akkuyu’nun toplam 4.800 MWe kapasiteli dört VVER-1200 reaktörü, Mersin kıyısında, Ankara ile Moskova arasında 2010 yılında imzalanan ve “yap-sahip ol-işlet” modelini öngören hükümetler arası anlaşma çerçevesinde inşa ediliyor. Anlaşmaya göre 1. Ünite, tüm inşaat izinlerinin alınmasından itibaren yedi yıl içinde devreye girmeliydi; inşaat lisansı 2018’de verildi, nükleer yakıt sahaya Nisan 2023’te teslim edildi. Dördüncü ve son ünitenin ilk betonu Temmuz 2022’de döküldü. Dört ünitenin tamamı işletmeye girdiğinde Akkuyu’nun Türkiye’nin elektriğinin yaklaşık %10’unu karşılaması bekleniyor — bu da santrali ülkenin son on yıllardaki en büyük tekil üretim yatırımı yapıyor.
Projede daha önce de erteleme yaşanmıştı: önceki takvimlerde ticari işletmenin 2025 sonu veya 2026 başında başlaması öngörülüyordu. Aralık ayı yakıt yükleme hedefi tutsa bile Akkuyu, ilk hedef olan 2026 sonuna kadar elektrik üretimine başlayamayacak; yine de Lihaçev’in belirttiği Ocak-Şubat penceresi, aradaki farkın artık yıllar değil haftalarla ölçüldüğünü gösteriyor.
Ankara yerli yatırımcı arıyor
Lihaçev, COP31’deki konuşmasında Türk şirketlerinin projede hisse almaya ilgi gösterdiğini de belirtti. Hükümetler arası anlaşma, Türkiye hükümetinin onayına bağlı olarak Rosatom dışı ortakların Akkuyu’da en fazla %49 hisse alabilmesine imkân tanıyor. Lihaçev, gizli görüşmelerin sürdüğünü ve Türk katılımının “projenin kurumsal ve finansal sürdürülebilirliğini güçlendireceğini” söyledi; ancak görüşülen tarafları veya olası bir işlem için bir takvim paylaşmadı.
Akkuyu, planlanan üç santralden ilki
Türk yetkilileri Akkuyu’nun ötesini de planlıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, geçen hafta Kanada ve Güney Kore ile yeni nükleer projeler konusundaki görüşmelerin aylar içinde sonuçlanmasının beklendiğini söyledi. Bu plan, Karadeniz kıyısında Sinop’ta kurulacak ikinci tam ölçekli santrali ve Çinli ortaklarla görüşülen Trakya bölgesindeki üçüncü santral önerisini de kapsıyor. Perşembe günü Kanadalı AtkinsRéalis’in Candu Energy birimi ile Türkiye’nin kamu kuruluşu TÜNAŞ, altı reaktörlü ve 4,5 gigavatlık bir Candu santrali için fizibilite çalışması yapılmasına yönelik bir mutabakat zaptı imzaladı — bu, Sinop projesinden ayrı bir girişim. Türkiye ayrıca 2050 yılına kadar en az 16 küçük modüler reaktöre (SMR) karşılık gelen 5 GWe’lik bir SMR kapasitesi hedefi belirledi.
Elektrik üretiminde kullandığı petrol ve doğal gazın büyük bölümünü ithal eden bir ülke için çalışan bir Akkuyu, Türkiye’nin ilk büyük ölçekli, düşük karbonlu baz yük kaynağı anlamına gelecek — ve Ankara’nın şimdi planlamaya başladığı daha geniş nükleer filoyu gerçeğe dönüştürüp dönüştüremeyeceğinin de ilk gerçek sınavı olacak.
Kaynaklar
- World Nuclear News, “Akkuyu 1 fuel loading ‘could start next month'”, 16 Kasım 2026 — Lihaçev’in açıklamaları, WANO denetimi detayları, proje takvimi ve rakamlar. world-nuclear-news.org
- Strana Rosatom, Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev’in COP31 Dünya Atom Günü oturumundaki açıklamaları, World Nuclear News aktarımıyla — yakıt yükleme ve devreye alma takvimi için birincil kaynak.
- Daily Sabah, “Türkiye’s Akkuyu undergoes 1st reactor fuel loading test ahead of startup” — Haziran 2026’daki simülasyon (dummy) yakıt yüklemesine ilişkin arka plan bilgisi için. dailysabah.com
Temsilî görsel. Fotoğraf: Nuclear Regulatory Commission, Public domain, via Wikimedia Commons — source