ZE PAK ve SGE, Polonya’nın Pątnów Sahasında Altı Küçük Modüler Reaktör İçin Ortak Girişim Kurdu
Polonyalı enerji şirketi ZE PAK ile nükleer geliştirici SGE (eski adıyla Synthos Green Energy), orta Polonya’daki Konin bölgesinde yer alan Pątnów kömür santrali sahasında altı adede kadar küçük modüler reaktör (SMR) inşa etmek üzere bir ortak girişim kurma konusunda anlaştı. World Nuclear News’in haberine göre proje, GE Vernova Hitachi’nin BWRX-300 tasarımını kullanacak ve altı ünitenin tamamı tamamlandığında toplam 1.800 MWe kapasiteye ulaşacak.
Anlaşma kapsamında ZE PAK, şu anda linyit yakıtlı santralinin bulunduğu Pątnów’daki arazi haklarını ortak girişime devrediyor; SGE ise standart BWRX-300 tasarımındaki ortak yatırımcı konumunu projeye taşıyor. ZE PAK’ın ileriki yıllarda proje şirketinde azınlık hissedarı olarak kalması ya da payını tamamen SGE’ye satması mümkün; inşaat takvimi veya ilk elektrik üretimi tarihi henüz açıklanmadı.
Polonya’nın SMR Hamlesinde İkinci Bir Hat
Pątnów girişimi, Polonya’nın devlet öncülüğündeki reaktör programından ayrı bir hat izliyor. O programda Enerji Bakanlığı, devlet şirketi PGE ve Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ), Lubiatowo-Kopalino’da büyük ölçekli Westinghouse AP1000 üniteleri geliştiriyor; bu projenin ilk ünitesi geçtiğimiz günlerde 2036’ya ertelenmişti ve ekim ayında bakanlık, PEJ ve PGE arasında ikinci büyük santral için de anlaşma imzalanmıştı. Polonya toplamda altı sahada 26 BWRX-300 ünitesi için ilke kararı vermiş durumda; SGE bu SMR hattında, Westinghouse’tan artık uzun tedarik süreli bileşen siparişi verilen AP1000 programından bağımsız olarak öncü sanayi ortağı rolünü üstleniyor.
SGE’nin faaliyeti Polonya ile sınırlı değil: şirket, Birleşik Krallık’ta üç sahada toplam 14 SMR için de teklif sundu; bu teklif İngiltere’nin İleri Nükleer Çerçeve (Advanced Nuclear Framework) programı kapsamında değerlendiriliyor. Bu da SGE’yi Avrupa’da BWRX-300 tasarımının en aktif özel geliştiricilerinden biri konumuna taşıyor.
BWRX-300: Tasarımdan İlk Uygulamalara
BWRX-300, GE Vernova Hitachi Nuclear Energy tarafından geliştirilen, 300 MWe kapasiteli bir kaynar su reaktörü. Klasik kaynar su reaktörü teknolojisinin basitleştirilmiş ve daha küçük yer ayak izine sahip bir türevi olarak pazarlanıyor. Tasarımın ilk ünitesi Kanada’da Ontario Power Generation’ın Darlington sahasında inşa halinde; ABD’de ise Nükleer Düzenleme Kurumu (NRC), Tennessee Valley Authority’nin Clinch River sahasındaki bir BWRX-300 için inşaat izni vermişti. Dünya çapında henüz ticari işletmeye giren bir BWRX-300 bulunmuyor; bu nedenle Polonya’nın Pątnów projesi, kanıtlanmış bir işletme geçmişi olan değil, ilk inşaat dalgasından geçmekte olan bir tasarıma ekleniyor.
ZE PAK’ın linyit santrali sahasını yeniden kullanma kararı, AB karbon fiyatlandırması nedeniyle kapanma baskısı altındaki Polonyalı kömür işletmecileri arasında daha geniş bir eğilimi yansıtıyor; kömür santralleri emekliye ayrılırken bu şirketler güvenilir, devreye hazır kapasiteyi ikame etme baskısıyla karşı karşıya. ZE PAK Yönetim Kurulu Başkanı Piotr Żak, Polonya’nın güvenilir, yerli elektrik kaynaklarına ihtiyacı olduğunu söylerken, SGE kurucusu Michał Sołowow anlaşmanın altı BWRX-300 ünitesinin güvenli ve verimli şekilde devreye alınması için sağlam bir temel oluşturduğunu belirtti.
Durum: Ortak Girişim Anlaşması, Henüz Yatırım Kararı Değil
World Nuclear News’in haberi, bu adımı ZE PAK ile SGE arasında ortak girişimin kendisinin kurulmasına yönelik bir anlaşma olarak tanımlıyor; nihai yatırım kararı, finansman yapısı veya inşaat başlangıç tarihinden bahsetmiyor. Finansmanın sağlanması, Polonya Ulusal Atom Enerjisi Kurumu’ndan saha özel lisansının alınması ve proje şirketi için ticari bir yapının oluşturulması, inşaatın başlamasından önce atılması beklenen adımlar arasında. Altı ünite için her biri 300 MWe olmak üzere, benzer BWRX-300 programlarında toplam proje maliyetleri başka ülkelerde milyarlarca dolar olarak tahmin edilmişti; ancak iki şirket de Pątnów için bir maliyet rakamı açıklamadı.
Kaynaklar: World Nuclear News, “Joint venture formed for six-unit SMR plant in Poland,” 15 Ekim 2026 (proje yapısı, kapasite, alıntılar); NEI Magazine ve Polonya sektör basını (ZE PAK–Synthos arasındaki 2021 işbirliği anlaşmasının ve saha geçmişinin arka planı); World Nuclear News, Polonya’nın ilk nükleer santralini 2036’ya ertelemesine ilişkin haber, Ekim 2026; World Nuclear News, Polonya Bakanlığı, PEJ ve PGE’nin ikinci nükleer santral anlaşmasına ilişkin haber, Ekim 2026.
Temsilî görsel. Fotoğraf: Nuclear Regulatory Commission, Public domain, via Wikimedia Commons — source
