İran ve Oman, Tanker Mayın Saldırıları Artarken Hürmüz Güvenliğini Görüştü
İran ve Oman, Salı günü Muskat’ta Hürmüz Boğazı’nı deniz taşımacılığı için güvenli tutmanın yollarını görüşmek üzere yeniden bir araya geldi. Görüşmeler, boğazda veya yakınında bildirilen tanker saldırılarının, İran ile düşmanları arasındaki çatışmanın Şubat ayı sonunda tırmanmasından bu yana en yüksek sayıya ulaştığı Ekim ayının ardından gerçekleşti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Omanlı mevkidaşı Seyyid Bedr el-Busaidi ile görüştü; Oman Dışişleri Bakanlığı, iki tarafın “deniz koridorlarının güvence altına alınması” ve dünyanın en önemli petrol ve gaz geçiş noktalarından biri olan boğazdan küresel deniz taşımacılığının ve ticaretin akışını sürdürme konusunu ele aldığını belirtti.
Kendisi de ateş altında kalan bir arabulucu
Oman’ın Salı günkü görüşmelerdeki rolü, ülkenin yıllardır Tahran ile Batılı hükümetler arasında gayriresmi bir aracı olarak üstlendiği konumu yansıtıyor; Muskat bu konumu, mevcut çatışmanın kendisini daha doğrudan içine çekmesine rağmen sürdürmeye çalışıyor. Krize ilişkin haberlere göre, 1 Mart’tan bu yana İran, Oman’daki tesislere ve ülkenin karasularına drone ve füze saldırıları düzenledi; buna karşın Muskat, Ağustos’taki bir önceki tur da dahil olmak üzere, boğazdaki yıkımı sınırlamayı hedefleyen periyodik görüşmelere ev sahipliği yapmayı sürdürdü. Oman Dışişleri Bakanlığı, Salı günkü görüşmeyi çatışmanın altında yatan sorunu çözecek bir platform olarak değil, iki taraf arasında “karşılıklı anlayışı genişletme” ve krizin daha da büyümesini önleme yolu olarak tanımladı.
Mayınlar, belirsiz varış noktaları ve yükselen bilanço
Görüşmelerin arka planında deniz taşımacılığına yönelik bildirilen saldırılarda sert bir artış var. İran, Tahran’ın “izinsiz” olarak tanımladığı geçiş koridorlarında tankerlerin deniz mayınlarına çarptığı neredeyse günlük olayları bildiriyor; İslam Devrim Muhafızları Ordusu (İDMO) bu ay bir süper tanker ile bir sıvılaştırılmış gaz taşıyıcısının boğazda mayına çarparak gemilerde patlama ve yangına yol açtığını iddia etti. Ayrı bir gelişmede, deniz taşımacılığı sektörü için Körfez’deki riski takip eden İngiliz Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) kurumu, bir tankerin boğazdan geçerken gece boyunca Oman kıyısı açığında iki kez saldırıya uğradığını bildirdi. Washington ise çatışma başladığından bu yana İran’a karşı deniz ablukasını sürdürüyor; Tahran bu önlemi, taşımacılığa yönelik kendi eylemlerinin bir gerekçesi olarak tekrar tekrar öne sürüyor.
Bu haberin yayımlandığı sırada Muskat’taki Salı günkü görüşmenin bir sonucu henüz açıklanmamıştı ve her iki hükümetin açıklamaları da ticari taşımacılığın korunmasına yönelik somut bir anlaşmaya varılıp varılmadığını belirtmiyordu.
Piyasalar riski şimdiden fiyatlıyor
Enerji piyasaları, görüşmelerden herhangi bir resmi sonuç çıkmadan önce bile yeniden tırmanan gerginliğe tepki verdi. Avrupa’nın gösterge niteliğindeki Hollanda TTF gaz merkezindeki fiyatlar, Salı günü yeniden yüzeye çıkan Hürmüz riskine atıfla megavat-saat başına yaklaşık 86 euroya tırmandı; bu da ılıman hava koşulları ve ABD’den Avrupa’ya rekor düzeyde LNG akışının tetiklediği son düşüşün bir kısmını geri aldı. Boğaz, küresel petrol tüketiminin kabaca beşte birini ve büyük ölçüde Katar kaynaklı küresel LNG ticaretinin de benzer bir payını taşıyor; bu nedenle yeniden mayın saldırıları ve daha geniş bir abluka olasılığı, hiçbir yük gerçekte kaybedilmese bile navlun oranlarına, sigorta maliyetlerine ve gösterge fiyatlara hızla yansıyor. Oilprice.com Salı günü, Hürmüz’den çıkan LNG yüklemelerinin savaş öncesi seviyelerin kabaca üçte biri düzeyinde seyrettiğini, bu da Avrupa gaz depolarının yalnızca yaklaşık %70 dolu olduğu — önceki yıllarda bu dönemde görülen yaklaşık %90’ın oldukça altında bir seviye — bir anda piyasayı ayın sonuna doğru beklenen soğuk hava dalgası karşısında her türlü yeni aksaklığa daha hassas hale getirdiğini tahmin ediyor.
Hürmüz neden hâlâ diğer geçiş noktalarından daha önemli
Hürmüz Boğazı bir tarafta İran, diğer tarafta Oman ve Birleşik Arap Emirlikleri arasında yer alıyor ve Suudi Arabistan, Irak, BAE, Kuveyt ve Katar’da yüklenen ham petrolün Körfez’den çıkışı için tek deniz rotasını, ayrıca Katar’ın LNG ihracatının neredeyse tamamının geçiş noktasını oluşturuyor. Irak, bu yıl Körfez üreticilerinin arzı artırmasıyla petrol üretimini 2019’dan bu yana en yüksek seviyeye çıkardı ve Katar’ın LNG hacimleri tamamen İran’ın aksattığı aynı geçişi yapan tankerlere bağlı durumda. BAE’nin devlet petrol şirketi ADNOC, tam da bu tür geçiş noktası riskleri nedeniyle yıllardır ihracat altyapısını çeşitlendirmeye çalışıyor; ancak bu kapasitenin büyük kısmı nihayetinde hâlâ Hürmüz’ün geçilebilir kalmasına bağlı.
Şimdilik Salı günkü görüşmeler, boğazın tamamen kapanmasından en çok zarar görecek tarafların — kendi petrol ihracatı da Hürmüz’den geçtiği için İran da dahil — Oman ile diplomasiyi, çatışmanın altında yatan sorunu bitirmenin bir yolu olarak değil, zararı sınırlama aracı olarak gördüğünün bir başka işareti. Tüccarlar ve gemi sahipleri, aylardır takip ettikleri aynı göstergeleri izlemeye devam ediyor: mayın saldırısı raporları, UKMTO uyarıları ve Washington’ın Körfez’deki deniz konuşlanmasının buna karşılık değişip değişmeyeceği.
Kaynaklar
- Oilprice.com, “Iran and Oman Hold Talks on Strait of Hormuz Security as Tanker Attacks Surge”, 17 Kasım 2026 — Muskat görüşmesi detayları, Ekim ayı saldırı sayısı, mayın saldırısı ve UKMTO raporlaması. oilprice.com
- The National, “Oman discusses maritime security with Iran amid rising attacks in Strait of Hormuz”, 17 Kasım 2026 — Arakçi-Busaidi görüşmesinin ve Oman Dışişleri Bakanlığı açıklamasının bağımsız teyidi. thenationalnews.com
- Oilprice.com, “TTF Gas Bounces Back to 86 Euros as Hormuz Risks Resurface”, 17 Kasım 2026 — Avrupa gaz fiyatı tepkisi ve LNG arz verileri. oilprice.com
Temsilî görsel. Fotoğraf: MODIS Land Rapid Response Team, NASA GSFC, Public domain, via Wikimedia Commons — source