Çin’de Kömürden Elektrik Üretimi Dördüncü Ayında da Düştü, Güneş ve Rüzgar Yükseldi
Çin’de kömürle çalışan santrallerin elektrik üretimi Ekim ayında geçen yılın aynı ayına kıyasla %7,3 düşerek üst üste dördüncü ayında da geriledi; bu düşüşün arkasında güneş ve rüzgar enerjisi üretimindeki hızlı artış var. Pazartesi günü Çin Ulusal İstatistik Bürosu tarafından yayımlanan ve Bloomberg tarafından derlenen verilere göre, Çin’de büyük ölçüde kömüre dayanan toplam termik üretim de yıllık bazda dördüncü ay üst üste azaldı — bu da ülkenin elektrik talebi artmaya devam ederken gerçekleşti.
Güneş ve rüzgar, kömürün düşüşünü geride bırakıyor
Ekim ayında güneş enerjisi üretimi geçen yılın aynı ayına göre %31, rüzgar enerjisi üretimi ise %34 arttı; Bloomberg’in analizine göre bu artışta ayın içindeki güçlü rüzgar hızlarının da etkisi oldu. Ocak-Ekim döneminde ise termik ve fosil yakıt üretimi yıllık bazda sadece %0,1 geriledi — bu, Ekim ayındaki düşüşten çok daha küçük bir oran ve düşüşün büyük ölçüde yılın ikinci yarısında, şebekeye eklenen yenilenebilir kapasitenin artmasıyla birlikte yoğunlaştığını gösteriyor. Çinli yetkililer, kış ısınma ve sanayi talebinin Aralık ayı bitmeden fosil yakıt üretimini yeniden yukarı çekebileceğine işaret etse de, güneş ve rüzgarın marjda kömürün yerini almaya başlaması yönündeki temel eğilim dört aydır sürüyor.
Sembolik bir eşik çoktan geçildi
Ekim verileri, yılın başında aşılan bir eşiğin üzerine inşa ediliyor: Temmuz ayında yayımlanan resmi verilere göre, kömürün Çin’in elektrik üretimindeki payı 2026’nın ilk yarısında ortalama %49,7’ye düştü ve kayıtlara geçtiğinden bu yana ilk kez %50’nin altına indi. Güneş enerjisi de bu yaz, kurulu elektrik üretim kapasitesi açısından kömürü geride bırakarak Çin’in en büyük tek kaynağı haline geldi; ancak kapasite ile üretim aynı şey değil — kömür santralleri yılda hâlâ güneş santrallerinden çok daha fazla saat çalışıyor, bu yüzden kömür, kapasite liderliğini kaybetmesine rağmen hâlâ toplam elektrik üretiminin yaklaşık yarısına yakınını karşılıyor.
Çin, hem dünyanın en büyük kömür tüketicisi hem de büyük bir farkla en büyük yenilenebilir enerji yatırımcısı konumunu sürdürüyor — bu kombinasyon, ülkenin genel enerji dengesini, küresel enerji dönüşümünün kapasite hedeflerinin öngördüğü hızda değil, gerçekte ne kadar hızlı ilerlediğini gösteren en yakından takip edilen göstergelerden biri haline getiriyor. Nükleer enerji de yenilenebilirlere karşı alan kaybetmek yerine onlarla birlikte büyümeye devam ediyor: Çin bu ay başında San’ao’da dördüncü Hualong One reaktörü için ilk betonu döktü; bu, Ekim verilerini şekillendiren güneş ve rüzgar eklemeleriyle paralel giden bir reaktör inşa programının parçası. Talep artmaya devam ederken fosil yakıt üretiminin üst üste dört ay düşmesi, yenilenebilir kaynakların artık elektrik talebindeki büyümeyi karşılamaya yetecek kadar yeni arz eklediğini ve kömürün mevcut payını da aşındırmaya başladığını gösteriyor — bu eğilim kış boyunca sürerse, tek aylık bir sapmadan daha fazlasına işaret edecek.
Önümüzdeki dönemde izlenecekler
Analistler Kasım ve Aralık verilerini yakından izleyecek: Çin şebekesinde yıl içindeki en yüksek elektrik talebi, kuzeydeki ısınma yüküyle birlikte genellikle kışın görülüyor ve ani bir soğuk hava dalgası, güneş ve rüzgar kapasitesi eklenmeye devam etse bile kömür üretimindeki yıllık düşüşü geçici olarak tersine çevirebilir. Yetkililer ve analistlere göre daha kalıcı sinyal, kış verileri tamamlandığında ortaya çıkacak tüm yıl eğilimi ve kömürün üretim payının — yalnızca kurulu kapasite payının değil — bu yıl başında geçtiği yaklaşık %50 eşiğinin altında kalmaya devam edip etmeyeceği olacak.
Kaynaklar
- OilPrice.com, “China’s Coal Power Generation Slumps as Wind and Solar Surge”, 16 Kasım 2026, Çin Ulusal İstatistik Bürosu verilerine ve Bloomberg derlemesine dayanıyor — aylık ve yıl başından bugüne üretim rakamları, 2026 ilk yarı kömür payı verisi. oilprice.com
- Çin Ulusal İstatistik Bürosu — Ekim 2026 yakıt türüne göre üretim verileri için birincil kaynak, 16 Kasım 2026’da yayımlandı.
Temsilî görsel. Fotoğraf: Benlisquare, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons — source