Akkuyu 1. Ünitede Koruma Kabuğu Testleri Tamamlandı, 2026 Hedefine Yaklaşıldı

Türkiye’nin ilk nükleer santrali olan Akkuyu’da, yakıt yüklemesinden önceki kritik eşiklerden biri geçildi. Santralin işletmecisi, 1. ünitenin iç koruma kabuğunun (konteynman binası) basınç dayanımı ve sızdırmazlık testlerini başarıyla tamamladığını duyurdu. Sekiz gün süren test kampanyası, Rus yapımı projeyi uzun süredir beklenen bir hedefe, 2026 sonuna kadar şebekeye elektrik vermeye bir adım daha yaklaştırdı.

Rosatom’un Türkiye ile imzaladığı yap-sahip ol-işlet (BOO) modeli çerçevesinde santrali işleten Akkuyu Nükleer A.Ş., mühendislerin 1. ünitenin koruma kabuğu içindeki hava basıncını 0,46 megapascal’a, yani konteynman yüzeyinin her metrekaresine yaklaşık 47 tonluk bir yüke karşılık gelen seviyeye çıkardığını bildirdi. Basınç ardından kademeli olarak düşürüldü; bu düşüş atmosfer basıncının altına kadar indi ve sızdırmazlık kontrolleri hem yüksek hem de düşük basınç noktalarında yapıldı.

Test ne anlama geliyor?

Koruma kabuğu, reaktör kalbi ile dış çevre arasındaki son fiziksel bariyerdir; bu nedenle düzenleyici kurumlar ve işletmeciler onun basınç bütünlüğünü yakıt yüklemesi öncesinde vazgeçilmez bir ön koşul olarak görür. Akkuyu Nükleer Genel Müdürü Sergey Butçikh, konuyu ilk haber yapan World Nuclear News’e yaptığı açıklamada “Sonuçlar, koruma kabuğu inşaat çalışmalarının yüksek kalitesini doğruluyor” dedi ve santralin devreye alma öncesi hazırlıkların bir sonraki aşamasına geçebileceğini ekledi.

Sıradaki aşama, reaktör ünitesinin soğuk ve sıcak fonksiyonel testlerini kapsıyor. Soğuk fonksiyonel testler, reaktör çalışır hale geldiğinde radyoaktif soğutucuyu taşıyacak birincil devrenin sızdırmazlığını doğrulamayı hedefliyor; sıcak fonksiyonel testler ise yakıt yüklemesinden önce sistemlerin işletme sıcaklığı ve basıncı altındaki davranışını kontrol ediyor. Akkuyu Nükleer, yakıt yüklemesi için henüz kesin bir tarih vermedi.

Yıllara yayılan inşaatın sonuna yaklaşılıyor

Akkuyu 1. ünitenin inşaatı, Türkiye’nin nükleer düzenleyici kurumunun inşaat lisansını verdiği 2018’den beri sürüyor. Nükleer yakıt demetleri sahaya Nisan 2023’te teslim edilmiş, Aralık 2023’te de bu yıl boyunca devam eden başlatma ve kurulum süreçlerine izin veren işletmeye alma lisansı verilmişti. Ekim ayı sonunda Akkuyu Nükleer, ünitenin ikincil devre ekipmanlarına yönelik hidrolik dayanım testlerinin de başarıyla tamamlandığını bildirmişti; bu testler, bu haftaki koruma kabuğu testine giden süreçte art arda gelen kilometre taşlarından biri oldu.

Santral sadece 1. üniteden ibaret değil. Rosatom, Mersin’deki Akkuyu sahasında toplam 4.800 megavat kapasiteye sahip dört VVER-1200 basınçlı su reaktörü inşa ediyor. Diğer üç ünitede çalışmalar paralel sürüyor: 4. ünitenin ilk betonu Temmuz 2022’de dökülmüş, bu ünitenin türbin temeli beton işleri de Kasım ayı başında tamamlanmıştı. Dört ünite de işletmeye girdiğinde Akkuyu’nun Türkiye’nin elektrik talebinin yaklaşık %10’unu karşılaması bekleniyor.

Ankara neden takvimi yakından izliyor?

Türkiye, tükettiği petrol ve doğal gazın büyük bölümünü ithal ediyor; art arda gelen hükümetler bu dışa bağımlılığı stratejik bir zayıflık olarak nitelendirdi. Akkuyu, bu sorunu çözme stratejisinin merkezinde yer alıyor: Ankara, 2040’a kadar ithalat bağımlılığını azaltmayı hedefleyen 500 milyar dolarlık bir enerji yatırım planı açıkladı ve Akkuyu’nun ötesinde de nükleer kapasite için adımlar attı; Güney Kore ile yeni reaktör projeleri için bir finansman mutabakatı da bunlardan biri. Türkiye ayrıca COP31 zirvesinde, 2050’ye kadar küresel nükleer kapasiteyi üçe katlama taahhüdüne destek veren 39 ülke arasında yer aldı; bu da nükleer enerjinin ülkenin enerji diplomasisinde ne denli merkezi bir yere geldiğinin bir göstergesi.

Akkuyu, nükleer sektörde alışılmışın dışında bir yap-sahip ol-işlet modeliyle finanse ediliyor: Rosatom santralin tamamına sahip oluyor ve ürettiği elektriği Türkiye’ye uzun vadeli bir fiyatlandırma anlaşması üzerinden satıyor; yani Türkiye inşaatı doğrudan finanse etmiyor. Bu yapı Ankara’ya inşaat riskini üstlenmeden yaklaşık 4,8 GW’lık düşük karbonlu, istikrarlı üretim kapasitesi eklemiş olsa da, ülkenin enerji arzının stratejik bir diliminde uzun vadede tek bir yabancı devlet şirketine bağımlı kalması anlamına da geliyor.

Sırada ne var?

Koruma kabuğu testleri geride kalırken 1. ünite, benzer VVER-1200 projelerinde yakıt yüklemesinden önce genellikle haftalar hatta birkaç ayı bulan soğuk ve sıcak fonksiyonel test aşamasına giriyor. Türk yetkililer, 1. ünitenin şebekeye elektrik vermeye başlaması için defalarca 2026 sonunu hedef olarak gösterdi; önümüzdeki haftalarda kalan devreye alma adımlarının hızı, bu takvimin tutup tutmayacağını gösterecek.

Kaynaklar

• World Nuclear News, “Strength and leak tests completed for Akkuyu 1 containment”, 13 Kasım 2026 — test parametreleri, genel müdür açıklaması, devreye alma süreci. world-nuclear-news.org
• Akkuyu Nükleer A.Ş., proje haberleri, Kasım 2026 — işletmeci açıklaması. akkuyu.com
• World Nuclear News, “Hydraulic tests completed at Turkey’s Akkuyu 1”, Ekim 2026 — ikincil devre testi arka planı.
• İstanbul Ticaret Gazetesi ve Mersin Portal, 12 Kasım 2026 — aynı test sonuçlarına ilişkin bağımsız Türkçe haberler.

Temsilî görsel. Fotoğraf: Rosatom Digital Press Office/АО «Аккую Нуклеар», CC BY 4.0, via Wikimedia Commons — source