G7, Dizel Krizine Karşı 4 Ayda 100 Milyon Varil Stratejik Rezerv Sürecek

G7 ülkeleri, Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmaların akaryakıt sevkiyatını baskılamaya devam etmesi üzerine, önümüzdeki dört ay boyunca stratejik rezervlerden 100 milyon varil dizel ve ham petrol sürme kararı aldı. Salım, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda yürütülecek.

G7 açıklamasına göre rezervin önemli bir bölümü ilk 20 gün içinde piyasaya sürülecek şekilde öne çekilecek. Yaklaşık 50 milyon varili Avrupa hükümetlerinin sürdüğü dizel stoklarından, geri kalan yaklaşık 50 milyon varili ise büyük ölçüde ham petrol olarak IEA üyesi ülkelerin stratejik stoklarından gelecek.

Ham petrol akıyor, dizel sevkiyatı hâlâ toparlanamadı

28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından İran’ın boğazdan geçen tankerlere düzenlediği saldırılar, Hürmüz’den geçen sevkiyatta dengesiz bir toparlanmaya yol açtı. ABD’nin Suudi Arabistan ve Katar’a ek Patriot füze sistemleri konuşlandırmasıyla güçlendirdiği deniz ve hava varlığı sayesinde ham petrol akışı savaş öncesi seviyelere yakın bir noktaya döndü.

Rafine ürün sevkiyatında aynı toparlanma görülmüyor. Tüccarlara göre Hürmüz üzerinden geçen dizel ve benzin tankerleri hâlâ savaş öncesi hacimlerin yalnızca bir kısmında seyrediyor; sigortacılar ve gemi sahipleri, körfez terminallerinde daha savunmasız kabul edilen ürün tankerlerini ham petrol taşıyan daha korunaklı gemilerden daha riskli görüyor.

Pompada dizel acısı

Arz açığı perakende fiyatlara doğrudan yansıdı. ABD’de dizel fiyatı geçen yıla göre yaklaşık 3 dolar artışla galon başına 6,50 dolara, Avrupa’da ise Şubat sonundaki savaş öncesindeki 1,59 euroluk litre fiyatından 2,24 euroya çıktı.

Bu hafta yaşanan diğer gelişmeler de baskıyı artırdı: Çin, Ekim ayı dizel ve benzin ihracatının büyük kısmını durdurarak Asya ve Avrupalı alıcıların bel bağladığı bir tedarikçiyi devre dışı bıraktı; İtalya ise pompa fiyatları rekor kırınca rafinerileri 8 Ekim’de toplantıya çağırdı.

Mart’taki salımın üzerine ikinci tur

Cuma günkü karar, Mart ayında IEA koordinasyonunda alınan 400 milyon varillik salımın üzerine geliyor; üye ülkeler bu hacmin yaklaşık üçte ikisini yeni karardan önce zaten kullanmıştı. Acil durum stoklarının tekrar tekrar kullanılması bazı üyelerin manevra alanını daralttı: ABD Stratejik Petrol Rezervi zaten 1982’den bu yana en düşük seviyesinde bulunuyor ve bu da Washington’ın stokları yeniden doldurmadan daha fazla katkı sağlama kapasitesini sınırlıyor.

İhracat yasağı yok sözü

G7 liderleri, salımla birlikte üye ülkeler arasında enerji ürünlerine ihracat kısıtlaması getirmeyeceklerini taahhüt etti ve diğer üreticileri de yeni ihracat yasaklarından kaçınmaya çağırdı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, liderlerin “stratejik rezervleri sürme konusunda hep birlikte taahhütte bulunduğunu ve ihracat yasağı getirilmeyeceğine hep birlikte söz verdiğini” belirterek, koordineli salımın piyasaya varil eklemek kadar akaryakıt ticaretinin parçalanmasını önlemekle de ilgili olduğunu vurguladı.

G7 açıklaması ayrıca Rusya’ya yönelik yaptırımların süreceğini teyit etti ve İran’ın körfezdeki sevkiyata yönelik saldırılarını kınadı.

Kaynaklar

• The National, “G7 members agree to release 100 million barrels of diesel and other reserves,” 2 Ekim 2026 — anlaşmanın yapısı, zaman çizelgesi ve Macron alıntısı.
• OilPrice.com, “G7 Moves to Release 100 Million Barrels to Counter Diesel Crisis,” 2 Ekim 2026 — hacim dağılımı ve piyasa bağlamı.
• Uluslararası Enerji Ajansı, Mart 2026 ortak eylem açıklaması (referans) — önceki 400 milyon varillik salımın temel verisi.

Temsilî görsel. Fotoğraf: Calle Eklund/V-wolf, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons — source