NRC, Three Mile Island 1. Ünite İçin Çevresel İncelemeyi Tamamladı

ABD Nükleer Düzenleme Kurulu (NRC), Constellation Energy’nin Pensilvanya’daki Christopher M. Crane Clean Energy Center’ın (eski adıyla Three Mile Island) 1. ünitesini yeniden devreye alma planına ilişkin çevresel değerlendirmesini tamamladı. 25 Eylül 2026’da yayımlanan nihai değerlendirmede “önemli bir olumsuz etki bulunmadığı” sonucuna varıldı. Enerji Bakanlığı’nın Enerji Egemenliği Finansmanı Ofisi ile birlikte yürütülen bu değerlendirme, 835 megavatlık reaktörün 2027’de şebekeye dönmesi hedefine giden yolda önemli bir düzenleyici engeli ortadan kaldırdı.

Bu karar tam olarak neyi kapsıyor?

“Önemli etki bulunmadığına dair tespit” (FONSI), tek başına bir işletme lisansı anlamına gelmiyor ve reaktörün yeniden çalışmasına otomatik izin vermiyor. Bu, NRC’nin su kullanımı, radyolojik salımlar ve çevredeki topluluklara etkiler gibi faktörleri inceledikten sonra, tesisin güç üretimine yeniden yetkilendirilmesinin daha kapsamlı bir çevresel etki raporu gerektirmediği yönündeki sonucu. NRC, değerlendirmenin taslağını 8 Haziran 2026’da kamuoyu görüşüne açmış, bir ay süren yorum döneminin ardından Eylül’de nihai metni yayımlamıştı. Tesisin altı yılı aşkın süredir kapalı kalmasının ardından fiziksel durumunu inceleyen ayrı güvenlik ve lisanslama değerlendirmeleri ise kendi takviminde devam ediyor.

1979’daki kazayla karıştırılmaması gereken bir reaktör

Tesis genellikle kısaca “Three Mile Island” olarak anılıyor, ancak bu isimlendirme önemli bir ayrımı gölgeleyebiliyor: 1979’daki kısmi erime kazası, sahadaki ayrı bir reaktör olan 2. ünitede yaşanmıştı ve o ünite kalıcı olarak kapatılıp o zamandan beri uzun vadeli devre dışı bırakma sürecinde tutuluyor. Şimdi incelemeden geçen 1. ünite ise kırk yılı aşkın süre sorunsuz çalışmaya devam etmiş, 2019’un Eylül ayında güvenlik değil ekonomik gerekçelerle kapatılmıştı; o dönemki sahibi, düşük elektrik fiyatlarının hâkim olduğu piyasada tesisi ayakta tutacak bir eyalet teşviki bulamamıştı. Exelon’un üretim iş kolunu 2022’de devralan Constellation, 2024’teki yeniden devreye alma duyurusunun bir parçası olarak tesisi eski Exelon CEO’su Christopher Crane’in adıyla yeniden adlandırdı.

Reaktörü yeniden hayata döndüren anlaşma

Yeniden devreye alma kararı, Constellation’ın Eylül 2024’te Microsoft ile imzaladığı 20 yıllık elektrik alım anlaşmasına dayanıyor. Buna göre Microsoft, Pensilvanya ile Orta Atlantik ve Orta Batı’daki on iki eyaleti kapsayan PJM toptan elektrik piyasasındaki veri merkezlerinin tükettiği elektriği dengelemek amacıyla santralin ürettiği elektriği satın alacak. Bu anlaşma, teknoloji şirketlerinin yapay zeka ve bulut bilişim altyapısı için karbonsuz, kesintisiz elektrik güvence altına almaya yönelik nükleer anlaşmalar dalgasının öncülerinden biri oldu. Türkiye ile ABD’nin küçük modüler reaktör tasarımlarını incelemek için anlaştığı gelişme de aynı küresel eğilimin bir başka yansıması. FERC’in bu yılın başında Oklo’nun Virginia’da PJM bağlantı kuyruğuna öncelikli girme talebini reddetmesi, Crane’in yeniden devreye girdiğinde besleyeceği aynı bölgede şebeke erişiminin ne denli tartışmalı hale geldiğini gösterdi.

Ekonomik gerekçe ve kamuoyu tepkisi

Yeniden devreye alma duyurusu sırasında hazırlanan bir ekonomik etki analizi, tesisin yeniden hizmete girmesinin 3.400 doğrudan ve dolaylı istihdam yaratacağını, santralin işletme ömrü boyunca Pensilvanya ekonomisine yaklaşık 16 milyar dolar katkı sağlayacağını ve 3 milyar doları aşan eyalet ile federal vergi geliri oluşturacağını öngörmüştü. NRC’nin değerlendirme sürecinde toplanan kamuoyu görüşleri karışık bir tablo ortaya koydu: destekleyenler bu istihdam ve vergi rakamlarının yanı sıra veri merkezi yükü altında giderek zorlanan şebekeye eklenecek karbonsuz üretime dikkat çekerken, karşı çıkanlar 2019’dan bu yana kapalı duran bir reaktörde olası bir sorun halinde çevredeki bölgenin acil durum hazırlığına ilişkin endişelerini dile getirdi.

Daha geniş bir yeniden devreye alma dalgasının parçası

Crane, ABD’de sıfırdan yeni kapasite inşa etmek yerine yakın zamanda kapatılmış reaktörleri yeniden hizmete sokma yönündeki birkaç girişimden biri; düzenleyiciler ve geliştiriciler bu yolu, kapsamlı denetim ve yeniden belgelendirme gerektirse de yeni inşaata kıyasla daha hızlı buluyor. Bu eğilim, nükleer santralleri ve yeni reaktör projelerini doğrudan belirli kurumsal elektrik alıcılarına bağlayan bir dizi anlaşmayla eş zamanlı ilerliyor; ancak her proje aynı ölçüde sorunsuz gitmiyor: Bechtel’in bu ay TerraPower’ın Wyoming’deki Natrium reaktörü inşaatından çekilmesi, sektörün hedeflerinin bazı noktalarda uygulama karnesinin önüne geçtiğinin bir hatırlatıcısı oldu. Crane’in durumu ise ilk örnek bir tasarım değil, kanıtlanmış işletme geçmişine sahip bir reaktörü kapsıyor; Constellation ve Microsoft’un anlaşmalarını bu tesis üzerine kurmalarının nedenlerinden biri de bu.

Sırada ne var?

Çevresel değerlendirmenin tamamlanmasıyla, yeniden devreye alma takvimi artık NRC’nin paralel yürüyen güvenlik ve lisanslama değerlendirmesine ile Constellation’ın sahadaki denetim, test ve personel çalışmalarına bağlı. Constellation, reaktörün şebekeye dönüşü için 2027 hedefini koruduğunu ve bunun ilk planlanan takvimden önde olduğunu daha önce belirtmişti; şirket 2024 duyurusu sırasında sahada yaklaşık 600 kişi istihdam ediyordu ve yeniden devreye alma yaklaştıkça personel sayısının tarihsel işletme seviyelerine doğru artacağını açıklamıştı. Crane örneği, kendi kapattıkları reaktörleri yeniden hizmete sokmayı değerlendiren diğer elektrik şirketleri için yakından izlenecek bir model olabilir.

Kaynaklar

• World Nuclear News, “NRC completes environmental review of Crane restart,” 28 Eylül 2026 — FONSI’nin yayım tarihi, Enerji Bakanlığı’nın rolü, taslak değerlendirme ve kamuoyu görüş süreci. world-nuclear-news.org
• Federal Register, “Constellation Energy Generation, LLC; Christopher M. Crane Clean Energy Center; Environmental Assessment and Finding of No Significant Impact,” 25 Eylül 2026 — resmi NRC/Enerji Bakanlığı bildirimi ve FONSI tarihi. federalregister.gov
• Constellation Energy, “Constellation to Launch Crane Clean Energy Center, Restoring Jobs and Carbon-Free Power to The Grid,” Eylül 2024 — Microsoft anlaşmasının koşulları, santral kapasitesi, ekonomik etki rakamları. constellationenergy.com
• Pennsylvania Capital-Star, “Concern persists as former Three Mile Island nuclear plant progresses toward 2027 restart” — kamuoyu görüşlerinin içeriği, çevre sakinlerinin endişeleri. penncapital-star.com

Temsilî görsel. Fotoğraf: Nuclear Regulatory Commission, Public domain, via Wikimedia Commons — source